BİYOLOJİ PORTALI

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz

ORGANIK BİLEŞİKLER KARBONHİDRATLAR-1

         1.KARBONHİDRATLAR 

Görevleri:

-Canlılar tarafından 1. Sırada enerji verici olarak kullanılırlar.

-Nükleik asitlerin (DNA, RNA) ve ATP’nin yapısına katılırlar.

-Lipit ve proteinlerle birleşerek hücre zarının yapısına katılırlar.

-Bitkilerde hücre çeperinin yapısına katılırlar.

Genel özellikleri:

-Yapılarında C, H, ve O atomu bulunur.   

-Genel formülleri (CH2O)n  şeklindedir.       

-Bitkiler tarafından fotosentez ile üretilirler.

Karbonhidrat çeşitleri

Monosakkaritler, disakkaritler ve polisakkaritler olmak üzere üç çeşittir.

a.Monosakkaritler (basit şekerler): Genel özellikleri

-Karbonhidratların en küçük birimidir. Yani monomerlerdir.

-Yapılarında glikozit bağı bulunmaz.

-Sindirim ile daha küçük birimlere parçalanamaz. (hidrolize uğramazlar)

–Hücre zarından geçebilecek büyüklüktedir.

-Karbon sayısı üç ile sekiz arasında değişir. 

-Suda çözünür ve tatlıdır.

-Üretimleri; fotosentez ve kemosentez ile olur.

-Yıkımları hücresel solunum ile olur.

 

*Biyolojik açıdan önemli monosakkaritler:

 

*5 Karbonlu (pentoz) monosakkaritler:

-Riboz ve deoksiribozdur.

-Riboz; RNA, ATP, NAD ve FAD yapısına katılır.

-Deoksiriboz ise DNA’nın yapısına katılır.

-Her ikisi de enerji verici olarak kullanılmazlar.

-Deoksiribozun ribozdan farkı, bir oksijenin eksik olmasıdır.

*6 Karbonlu (heksoz) monosakkaritler:

-Glikoz(üzüm şekeri= kan şekeri),

-Fruktoz (meyve şekeri) ve

-Galaktoz (süt şekeri) dur.

-Hepsi suda çözünür. Dolayısı ile hücrenin osmotik basıncını arttırır.

-Kapalı formülleri (C6H12O6)  aynıdır. Yani izomerdirler.

-Heksozların hücre zarındaki difüzyon hızları;

Galaktoz > Glikoz > Fruktoz şeklindedir.

-Glikoz: Canıların enerji ihtiyaçları için en çok kullanılan monosakkarittir.

-Glikoz sinir hücrelerinin tek ATP kaynağıdır.

-Glikoz hücrelerde O2’li solunum ile su ve CO2’e kadar parçalanarak enerji elde edilir.

-Bitkiler üretir, insan ve hayvanlar hazır alır.

-Glikoz yıkımı tüm canlı hücrelerde ortaktır.

-Sağlıklı bir insanın 100 mL kanında 70 - 110 mg glikoz bulunur.

-Fazla glikoz yağa dönüştürülüp depolanarak aşırı şişmanlığa (obezite) neden olabilir.

-Bütün disakkarit ve polisakkaritlerin yapısına katılır.

-Glikoz proteinlerle birleşerek glikoproteini, lipitlerle birleşerek glikolipiti oluşturur. Bu şekilde yapı maddesi olarak hücre zarının yapısına karılır.

 

Üzümde bol glikoz bulunur.

 

-Fruktoz: Bitkiler üretir, insan ve hayvanlar hazır alır.

-İnsan ve hayvanlarda karaciğerde glikoza çevrilir ve kana verilir.

-Galaktoz: İnsan ve memeli hayvanlarda üretilir. Vücuda alınan glikozlar galaktoza dönüştürülür.

- Aynı zamanda galaktoz karaciğerde glikoza çevrilir ve kana verilir.

b. Disakkaritler (Çift şekerler):

-İki molekül monosakkaritin dehidrasyon sentezi  ile birleşmesi sonucu oluşurlar. Bu sırada bir molekül su açığa çıkar. Monosakkaritler arasında bir glikozit bağı oluşur.

Monosakkarit + monosakkarit Disakkarit +  H2O

-Dimerdirler.

-Hücre zarından doğrudan geçemezler.

-Sindirilmeden kana karışamazlar.

-Organik monomerlerin birleşirken su açığa çıkmasıyla gerçekleşen tepkimeye  dehidrasyon sentezi  denir.

Monosakkarit + monosakkarit       DEHİDRASYON        Disakkarit + H2O     

ÇOK ÖNEMLİ: Dehidrasyon sentezi;

-ATP harcanarak gerçekleşir.

-Sadece hücre içinde gerçekleşir. Hücre dışında gerçekleşmez.

-Su açığa çıktığı için turgor basıncını arttırır. Osmotik basıncı azaltır.

-Büyük organik moleküllere(dimer, trimer, polimer gibi)  su katılarak yapı birimlerine ayrıştırılmasına hidroliz denir.

Disakkarit + H2O    HİDROLİZ       Monosakkarit + monosakkarit      

Hidrolizde;

-Dehidrasyonun tersidir. ATP harcanmaz.

-Hem hücre içinde hem de hücre dışında gerçekleşebilir.

-Su harcandığı için osmotik basıncı arttırır. Turgor basıncını düşürür.

-Canılarda en çok bulunan disakkaritler: Maltoz (Arpa şekeri), sakkaroz=sükroz (çay şekeri), ve laktoz (Süt şekeri)dur.

**Maltoz: İki molekül glikozun bir glikozit bağı ile bağlanması sonucu oluşur. Bir molekül su açığa çıkar.

Glikoz + Glikoz     DEHİDRASYON        Maltoz + H2O

- Bitkiler üretir, insan ve hayvanlar hazır alır.

**Sükroz(sakkaroz): Bir molekül glikoz ile bir molekül fruktozun bir glikozit bağı ile bağlanması sonucu oluşur. Bir molekül açığa çıkar.

Glikoz + Fruktoz    DEHİDRASYON        Sakkaroz + H2O

-Bitkiler üretir. İnsan ve hayvanlar hazır alır.

-Şeker pancarı ve şeker kamışının yapısında bulunur.

 

Şeker pancarı                            Şeker kamışı

**Laktoz: Bir molekül glikoz ile bir molekül galaktozun bir glikozit bağı ile bağlanması sonucu oluşur. Bir molekül su açığa çıkar.

Glikoz + Galaktoz   DEHİDRASYON        Laktoz + H2O

- İnsan ve memeli hayvanlarda üretilir.

user profile image
Emine gönderdi.
8.12.2016 / 21.9

Hocam iyi ki varsınız

user profile image
Yusuf gönderdi.
5.7.2017 / 18.55

Hocam dehidrasyon tepkimesi icin enerji harcanir demissiniz ama yanlis degil mi

user profile image
Ergün Önal gönderdi.
10.7.2017 / 19.6

Hayır. Kesinlikle doğrudur. Dehidrasyon; -ATP harcanarak gerçekleşir. -Sadece hücre içinde gerçekleşir. Hücre dışında gerçekleşmez. -Su açığa çıktığı için turgor basıncını arttırır. Osmotik basıncı azaltır. -Şeklindeki özellikleri kesinlikle doğrudur. Şüpheniz olmasın. Hidroliz olayında ATP harcanmaz.

user profile image
Fatma Zehra Uçkan gönderdi.
29.7.2017 / 11.58

Bir hücrede en fazla enerjinin harcandığı işlem dehidrasyon reaksiyonlarıdır.

user profile image
hb gönderdi.
18.8.2017 / 22.49

mükemmel


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR