BİYOLOJİ PORTALI

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz

FOTOSENTEZ SOLUNUM İLİŞKİSİ

12. SINIF ÜNİTE, KONU, KAZANIM VE AÇIKLAMALARI

12.2.4.3. Fotosentez ve solunum ilişkisi ile ilgili çıkarımlarda bulunur.

 a. Fotosentez ve solunumun doğadaki madde ve enerji dengesinin sağlanmasındaki önemi vurgulanır.

b. Fotosentez ve solunum olaylarının bir arada gözlemlenebileceği deney  tasarlanması ve yapılması sağlanır.

c. Fotosentez ve oksijenli solunumda enerji üretim mekanizması ile ilgili olarak kemiosmotik görüş şema üzerinde verilerek kısaca tanıtılır.    

-Canlı organizmalardaki bütün biyokimyasal olaylar için enerji gereklidir. Enerjinin kaynağı vücudumuza aldığımız besinlerdir Besinlerin yapısında bulunan enerjinin kaynağı ise güneş enerjisidir.

-Fotosentetik canlılar, güneş enerjisi yardımı ile yaşamın devamı için gerekli enerjiyi besinlerin yapısında depo ederler.

-Fotosentez ve solunum tepkimeleri arasında birbirlerini tamamlayıcı döngüsel bir ilişki bulunmaktadır. Oksijenli solunum tepkimelerinin son ürünü olan su ve CO2 fotosentezin hammaddesidir. Fotosentezde oluşan besin ve oksijen de solunumun hammaddesidir.

                

Şekil: Fotosentez ile solunum arasındaki ilişki

Solunum-Fotosentez hızları arasındaki ilişki

1. Fotosentez hızı > Solunum hızı olursa; (Normal şartlar altında gündüz)

-Solunumda üretilen CO2 atmosfere verilmez, tekrar fotosentezde kullanılır. Ancak CO2 yeterli gelmediği için atmosferden CO2 alınır.

-Fotosentezde üretilen O2’nin bir kısmı O2’li solunumda tüketilir, O2’nin büyük bir kısmı atmosfere verilir.

-Fotosentezde üretilen besinin bir kısmı solunumda tüketilir, geriye kalan besin yapıya katılır ve depo edilir. Bundan dolayı bitkide ağırlık artışı olur.

2. Fotosentez hızı = Solunum hızı olursa;

 -Solunumda üretilen CO2 atmosfere verilmez, atmosferden de CO2 alınmaz.

-Fotosentezde üretilen O2 atmosfere verilmez, atmosferden de O2 alınmaz.

-Bitkide ağırlığın değişmesi beklenmez.

3. Fotosentez hızı < Solunum hızı şeklinde olursa;

-Solunumda üretilen CO2 fotosentez için fazla gelir, bir kısmı da atmosfere verilir. Fotosentezde üretilen O2 yeterli gelmez, atmosferden O2 alınır. Ağılık azalmaya başlar.

 

-Bitkiler gündüz hem fotosentez hem de solunum yapar. Gece doğal ortamlarda fotosentez durur, solunum devam eder. Yani ortama CO2 verirler. Bunun için yatak odalarında fazla bitki bulundurmak doğru değildir.

 

-Gece ve gündüz fotosentez ve solunum hızı grafiği

FOTOSENTEZ VE OKSİJENLİ SOLUNUM ARASINDAKİ FARKLAR

Fotosentez

Oksijenli Solunum

Fotosentetik canlılarda gerçekleşir.

Aerobik canlılarda gerçekleşir.

Sadece yeterli ışık enerjisi varlığında gerçekleşir.

Oksijen varlığında gerçekleşir

Oksijen veya kükürt gibi yan ürünler açığa çıkar.

Su ve karbondioksit açığa çıkar.

Besin ve O2 üretilir.

Besin ve O2 tüketilir.

Güneş enerjisi kimyasal bağ enerjisine dönüştürülür.

Kimyasal bağ enerjisi serbest ATP’ye dönüşür.

Fotofosforilasyon olur.

Substrat düzeyinde ve oksidatif fosforilasyon olur.

Ökaryotların kloroplastlarında gerçekleşir.

Ökaryotların sitoplazmasın-da başlar mitokondrisinde tamamlanır.

Biyokütleyi arttırır.

Biyokütleyi azaltır.

Ortam pH'ı yükseltir.

Ortam pH'ı  düşürür.

NADP hem indirgenir hem de yükseltgenir.

NAD hem indirgenir hem de yükseltgenir.

FAD görev yapmaz.

FAD görev yapar.

ETS’ de son elektron alıcı organiktir (NADP)

ETS’ de son elektron alıcı inorganiktir. (O2)

-FOTOSENTEZ VE OKSİJENLİ SOLUNUMUN ORTAK ÖZELLİKLERİ

-ATP üretimi ve tüketimi vardır.

-ETS elemanları görev alır.

-Enzimatik tepkimeler gerçekleşir.

-Enerji dönüşümü gerçekleşir.

-Su hem kullanılır, hem de oluşur.

SORU 1. (1999 ÖSS)

Bitkilerde gerçekleşen solunum ve fotosentez olayları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Bitkiler gündüz oksijen üretir.

B) Bitkiler hem gece hem gündüz CO2 üretir.

C) Bitkiler gündüz CO2 kullanır.

D) Bitkiler gündüz O2 kullanmaz.

E) Bitkiler gece özümlemelerinde CO2 kullanmaz.

 

SORU 2. Aşağıda enerji dönüştürücü iki organel arasındaki madde alışverişi gösterilmiştir.

         

Buna göre noktalı yerlere gelmesi gereken moleküllerin isimlerini üzerinde belirtiniz.

 

 

SORU 3. Aşağıdaki grafikte bir bitkide gün boyunca yapılan fotosentez ve solunum olayları gösterilmiştir.

Bu grafiğe göre aşağıdaki sonuçlardan hangisi çıkarılamaz?

A) I. aralıkta bitki atmosfere CO2 verir.

B) II. aralıkta bitkide ağırlık artışı olur.

C) III. aralıkta mitokondri etkinliği artmıştır.

D) IV. aralıkta bitki ağırlığı giderek azalır.

E) II. ve III. aralıkta bitki atmosfere O2 verir

 

 

SORU 4. Aşağıda üç farklı ortam gösterilmiştir.

 

I, II ve III ile gösterilen kapalı cam kaplar belirtilen ortamlarda bulunduklarında, kaplardaki CO2/O2 oranının zamanla değişim şekli aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir? (Canlıların birim zamanda ürettikleri O2 ile tükettikleri CO2 eşit kabul edilecektir)

 

I

II

III

A)

Azalır

Değişmez

Artar

B)

Artar

Artar

Artar

C)

Değişmez

Artar

Azalır

D)

Değişmez

Artar

Artar

E)

Azalır

Artar

Değişmez

CEVAPLAR ve ÇÖZÜMLERİ

1. A) Bitkiler gündüz fotosentez ile oksijen üretir.

B) Bitkiler hem gece hem gündüz solunuma devam eder ve CO2 üretir.

C) Bitkiler gündüz fotosentezde CO2 kullanır.

D) Bitkiler gece gündüz solunuma devam ettikleri için  O2 kullanırlar.

E) Bitkiler gece fotosentez yapmadıkları için özümlemelerinde CO2 kullanmaz.

Cevap: D

2.

3. A) I. aralıkta Fotosentez hızı < Solunum hızı olduğundan bitki atmosfere CO2 verir.

B) II. aralıkta Fotosentez hızı > Solunum hızı olduğundan bitkide ağırlık artışı olur.

C) III. aralıkta solunum hızı değişmemiştir. Mitokondri etkinliği de değişmez.

D) IV. aralıkta Fotosentez hızı < Solunum hızı olduğundan bitki ağırlığı giderek azalır.

E) II. ve III. aralıkta Fotosentez hızı > Solunum hızı olduğundan bitki atmosfere O2 verir.

Cevap: C

 

4.  I. Düzenekte bitkinin fotosentezle ürettiği O2’yi mantar solunumda kullanır. Mantarın solunumla ürettiği CO2’yi bitki fotosentezde kullanır. Dolayısı bir değişim beklenmez. II. düzenek karanlık olduğu için bitki fotosentez yapmaz. Solunum için ortamdan O2 alır, CO2 verir. Dolayısı ile CO2/O2 oranı artar. III. Düzenekte fare tek başına O2 alıp CO2 vereceğinden CO2/O2 oranı artar.

Cevap: D

 


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR