BİYOLOJİ PORTALI

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz

ÇOK ALELLİLİK İLE İLGİLİ PROBLEMLER ve ÇÖZÜMLERİ

Çok alellilikte kullanılan genel formüller:

n = Alel gen sayısı

1. n= Fenotip çeşidi sayısı (Eş baskınlık yoksa)

2. Eş baskınlık ya da eksik baskınlık olduğu durumda;

Fenotip çeşidi = Alel gen sayısı + (Eş baskınlık ya da eksik baskınlık sayısı) olur.

3. n = Homozigot genotip sayısı olur.

4.   = Birbirinden farklı heterozigot genotip sayısı

5.  = Birbirinden farklı toplam genotip çeşit sayısı

 

Örnek soru 1. Üç alel ile kontrol edilen bir karakterin baskınlık durumu D1>D2>D3 şeklindedir.

Buna göre bir popülasyonda D karakteri bakımından oluşabilecek fenotip ve genotip çeşidi sayısı kaçtır?

-Fenotip çeşidi sayısı, eşbaskınlık olmadığına göre “n” yani alel gen sayısıdır. n=3

-Genotip çeşidi sayısı  = = 6

 

 

Örnek soru 2. Dört alel ile kontrol edilen bir karakterin alelleri arasındaki baskınlık durumu C1>C2=C3=C4 şeklindedir.

Buna göre bu karakter ile ilgili bir popülasyonda fenotip çeşidi sayısı kaçtır?

Çözüm:

Fenotip çeşidi = Alel gen sayısı + (Eş baskınlık sayısı)

-Eş baskınlık sayısı = C2C3, C2C4, C3C4 olmak üzere 3 tanedir. O halde;

Fenotip sayısı = 4+3=7 olur.

 

Örnek soru 3. Aşağıda üç farklı karakterin ortaya çıkmasını sağlayan alel gen çeşitleri ve baskınlık durumları verilmiştir

Karakter No

Alel genler

Baskınlık durumu

I

R, r

R>r

II

N, n

N>n

III

IK, IB

IK= IB

Bu karakterler bakımından bir popülasyonda oluşabilecek fenotip ve genotip çeşitlerini bulunuz.

Çözüm: Her bir karakter için ayrı ayrı fenotip ve çeşitleri sayısı bulunur. Birlikte olma sayısı ise ayrı ayrı olma sayıları çarpılarak hesaplanır.

-Fenotip çeşidi sayısı;

I. Karakter için: n=2

II. Karakter için: n=2

III. Karakter için: n=2+1(eş baskınlık) =3

Bunların birlikte olma olasılığı: 2.2.3=12 çeşit fenotip

-Genotip çeşidi sayısı;

I. Karakter için: n=2 ise =3

II. Karakter için: n=2 ise =3

III. Karakter için: n=2 ise =3

Bunların birlikte olma olasılığı: 3.3.3=27 çeşit genotip

 

Örnek soru 4. Tavşanlardaki kürk rengi yabanıl (C1), şinşilla (C2), Himalaya (C3), ve albino (C4) olmak üzere dört farklı genle denetlenir. Bu genler arasındaki baskınlık durumu C1>C2>C3>C4 şeklindedir. Buna göre yabanıl, şinşilla, Himalaya ve albino tavşanların olası genotiplerini yazınız.

Çözüm: Bütün genler üzerine baskın olan gen C1, bütün genlere karşı çekinik olan gen ise C4 genidir. Buna göre;

-Yabanılın olası genotipleri: C1C1, C1 C2, C1C3, C1C4

-Şinşillanın olası genotipleri: C2 C2, C2C3, C2C4

-Himalaya olası genotipleri: C3C3, C3C4

-Albinonun olası genotipleri: C3C4

Örnek soru 5. Heterozigot B kan gruplu bir anne ile 0 kan gruplu bir babanın doğacak çocuklarının fenotip ve genotip oranını bulunuz.

Çözüm:

Fenotip oranı = 1:1 (1/2 B kan grubu, 1/2 0 kan grubu),

Genotip oranı =1:1 (1/2 B0, 1/2 00)'dir.

Örnek soru 6. Heterozigot A Rh+ MN grubu bir kadın ile heterozigot B Rh+ MN kan gruplu bir erkeğin, B Rh+ M kan gruplu erkek çocuklarının olma oranı nedir?

Çözüm: Her bir özellik ayrı ayrı çaprazlanır. İstenen fenotiplerin oranı bulunur. Sonra da ayrı ayrı olma oranları çarpılarak birlikte olma oranı bulunur.

 

Örnek soru 6. K canlısından alınan kan örneği bir tavşana enjekte edilerek tavşanın kanında antikor oluşması sağlanmıştır. Daha sonra tavşanın antikor içeren kan serumu alınarak A, B ve C canlılarına enjekte edilmiştir. Antikor içeren serumun bu üç canlıya verilmesi sonucunda canlıların kanlarında meydana gelen çökelme oranları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Canlılar

Çökelme oranları

A

%5

B

%50

C

%80

Bu tabloya göre A, B ve C canlılarının, K canlısı ile olan akrabalık derecesinin çoktan aza sıralanması nasıl olmalıdır? Açıklayınız.

Çözüm: Bir bireyin kanı tavşana damlatılıp sonra da tavşandan alınan kan serumu farklı canlıların kanına damlatılırsa, en fazla çökelme olan canlı bu bireye en yakın olan canlıdır. K canlısının kanı tavşana damlatılırsa, tavşan K canlısının yabancı proteinlerine karşı antikor üretir. Bu durumda tavşanın kan serumu (K canlısının yabancı proteinlerine karşı üretilen antikorlar içerir) A, B ve C canlılarının kanına damlatıldığında çökelme en çok olan K canlısına daha yakın akraba olur.

Buna göre cevap: C>B>A şeklinde olmalıdır.

 

 

Örnek soru 7. Aşağıda sağlıklı bir bireye ait kan örnekleri üzerine Anti Rh (Anti-D), Anti B ve Anti A içeren serumlar damlatıldığında oluşan çökelme durumları verilmiştir.

Buna göre;

Bireyin kan grubu nedir?

Cevap: Anti A ile çökeldiği için A, Anti-D ile çökeldiği için Rh+’dir. Yani bu bireyin kan grubu: ARh+’dir.

user profile image
asfda gönderdi.
29.7.2017 / 11.51

hocam albinonun olası gentotipleri c4c4 şeklinde olması gerekmez mi?

user profile image
afsasf gönderdi.
29.7.2017 / 11.57

6. soruda işlem hatası var hocam, 3/64 olacak.

user profile image
Ergün Önal gönderdi.
31.7.2017 / 22.11

Albino sehven C3C4 şeklinde yazılmıştır şimdi düzeltildi. 6. soruda cinsiyette sorulduğu için 1/2 ile çarpılır. Sonuç 3/128 bulunur.


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR