BİYOLOJİ PORTALI

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz

FOTOPERYODİZM

12.  SINIF ÜNİTE, KONU, KAZANIM VE AÇIKLAMALARI

12.3.1. Bitkilerin Yapısı      

  Anahtar Kavramlar   fotoperiyodizm, nasti, oksin, tropizma, uç meristem, yanal meristem, yaş halkaları

-Bitkilerin gün uzunluğuna bağlı olarak gelişim göstermesi olayına fotoperiyodizm denir.

-Bitkilerin gelişim gösterdikleri evreye ise fotoperiyot denir.

-Fotoperiyot bitkilerde büyüme, gelişme, çiçeklenme, yaprakların dökülmesi ve durgunluk döneminin başlaması gibi fizyolojik olayları etkilemektedir.

Tomurcuklar çiçekleri oluşturur; ancak, fotoperiyodu yapraklar saptar. Çiçeklenme için gerekli fotoperiyot sağlandığında, yaprakların çiçek oluşturmaları için tomurcuklara bir sinyal göndermeleri gerekir. Yaprakların tümü koparılırsa, bitki fotoperiyoda karşı körleşir.

 

Işık alma süresine göre bitkiler üç ana grupta incelenir.

1. Uzun gün (kısa-gece) bitkileri: Gündüzün geceye oranla daha uzun olduğu günlerde genellikle ilkbaharda ve yazın çiçeklenen bitkilerdir.

-Bu bitkilerin çiçeklenebilmesi için 12-14 saat ışık alma süresine ihtiyaç vardır.

-Ekvator’dan uzak bölgelerde yaşayan bitkiler genellikle uzun gün bitkileridir.

-Ülkemizdeki bitkiler genellikle uzun gün bitkisidir.

-Örneğin ıspanak, gün uzunluğu 14 saat ya da daha fazla olunca çiçeklenir. Turp, marul, süsen ve arpa, buğday gibi pek çok tahıl çeşitleri de uzun gün bitkileridir.

 

2. Kısa gün (uzun-gece) bitkileri: Gecenin gündüzden daha uzun olduğu mevsimlerde çiçek açıp gelişen bitkilerdir

-Kışa doğru çiçek açarlar.

-Örnek çilek, sütleğen, kazayağı, soya fasulyesi, patates uzun-gece bitkilerine örnek olarak verilebilir.

3. Nötr bitkiler

-Gün uzunluğundan etkilenmeyen bitkilerdir. Bu bitki türleri fotoperiyottan etkilenmez. Bu nedenle bu bitkiler uzun gün ve kısa gün bitkilerinden daha avantajlıdır.

-Pamuk, ayçiçeği, pirinç, domates ve karahindibalar nötr gün bitkilerine örnek olarak verilebilir.

 

-Başlangıçta botanikçiler bu bitkileri kısa-gün bitkileri ve uzun-gün bitkileri olarak isimlendirmişlerdir. Ancak artık bitkinin çiçeklenmesini etkileyen faktörün, gün uzunluğu değil gece uzunluğu olduğu tespit edilmiştir. Bundan dolayı kısa-gece bitkileri, uzun-gece bitkileri isimlendirmesi daha doğrudur.

 

 

 

 

 

-Normalde uzun gecede çiçeklenmeyen bir uzun gün bitkisi, sürekli karanlık periyodonun birkaç dakikalık ışık verilerek bozulması halinde çiçeklenir. (A)

-Normalde uzun gecede çiçeklenen bir kısa gün bitkisi, sürekli karanlık periyodonun birkaç dakikalık ışık verilerek bozulması halinde çiçeklenmez. (B)

 

 

 

 

 

 

SORU 1. (2013 - LYS2 / BİY)

Aşağıda kontrol ve deney grubu olarak gösterilen iki bitki uzun gün koşullarında yetiştirilmiştir. Deney bitkisinin bir yaprağının üzeri günün belirli bir kısmında örtülerek ışık alması engellenmiştir. Bu deneyin sonucunda kontrol bitkisi çiçek açmazken deney bitkisinin çiçek açtığı görülmüştür.

Bu deneyde çiçeklenmeye neden olan sinyalle ilgili,

I. Yapraklar tarafından alınmıştır.

II. Yaprakta sentezlendikten sonra tomurcuğa

taşınmıştır.

III. Doğrudan tomurcuk tarafından sentezlenmiştir.

IV. Kökler tarafından algılandıktan sonra sürgüne iletilmiştir.

yorumlarından hangileri yapılabilir?

A) Yalnız I     B) Yalnız IV       C) I ve II

D) II ve III      E) III ve IV

 

SORU 2. (2011- YGS / FEN)

Bitkiler, çiçeklenme için gereksinim duydukları ışık alma sürelerine göre uzun gün bitkisi ya da kısa gün bitkisi olarak isimlendirilir. Bir uzun gün bitkisiyle bir kısa gün bitkisi farklı ışık alma sürelerine tabi tutulduğunda gerçekleşen çiçeklenme durumları aşağıdaki şekilde gösterilmiştir.

Bu deneyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Uzun gün bitkisi, ışık alma süresi 12 saatten fazla olduğunda çiçeklenmiştir.

B) Karanlık sürenin kırmızı ışık ile bölünmesi, ışık alma süresi 12 saatten az olsa da uzun gün bitkisinin çiçeklenmesini sağlamıştır.

C) Karanlık sürenin kırmızı ışıkla bölünmesi kısa gün bitkisinin çiçeklenmesini önlemiştir.

D) Kısa gün bitkisi, ışık alma süresi 12 saatten az olduğunda çiçeklenmiştir.

E) Aydınlık sürenin kesintiye uğratılması kısa gün bitkisinde, ışık alma süresi 12 saatten fazla olduğu durumdakinden farklı bir etki yaratmıştır.

 

SORU 3. Aşağıda bazı bitkilerin çiçeklenme durumları verilmiştir.

-A bitkisi: Gündüzün geceye oranla daha uzun olduğu günlerde çiçeklenir.

-Y bitkisi: Gecenin gündüzden daha uzun olduğu mevsimlerde çiçek açıp gelişir.

-T bitkisi: Gün uzunluğundan etkilenmeden çiçeklenir.

Buna göre özellikleri verilen bitkilerden uzun gün, kısa gün ve nötr gün bitkileri olanlar aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

 

Uzun gün bitkisi

Kısa gün bitkisi

Nötr gün bitkisi

A)

A

Y

T

B)

A

T

Y

C)

Y

A

T

D)

Y

T

A

E)

T

Y

A

 

 

SORU 4. Fotoperiyot, bitkide;

I. büyüme ve gelişme,

II. çiçeklenme,

III. yaprakların dökülmesi

olaylarından hangilerini etkiler?

A) Yalnız I       B) I ve II        C) I ve III

D) II ve III        E) I, II ve III

 

CEVAPLAR ve ÇÖZÜMLERİ

1. İki grup arasındaki fark; deney grubunda bir yaprağın kapatılmasıdır. Yaprağı kapatılan bitki çiçeklenmiştir. O zaman çiçeklenmeye neden olan sinyal yapraklar tarafından alınmıştır. Yaprakta sentezlendikten sonra tomurcuğa taşınmıştır denilebilir.

Cevap: C

 

2. Hem aydınlık sürenin kesintiye uğratılması durumunda hem de ışık alma süresinin 12 saatten fazla olduğu durumda kısa gün bitkisinde çiçeklenme olmamış. Farklı birim oluşmamıştır.

Cevap: E

 

3. -Gündüzün geceye oranla daha uzun olduğu günlerde çiçeklenen; uzun gün bitkisidir.

-Gecenin gündüzden daha uzun olduğu mevsimlerde çiçeklenen; kısa gün bitkisidir.

-Gün uzunluğundan etkilenmeyen; Nötr gün bitkisidir.

Cevap: A

 

 4. Fotoperiyot bitkilerde büyüme, gelişme, çiçeklenme, yaprakların dökülmesi ve durgunluk döneminin başlaması gibi fizyolojik olayları etkilemektedir.

Cevap: E

 

 

 

 


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR