BİYOLOJİ PORTALI

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz

HÜCRESEL YAPI (CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ-1)

9. SINIF ÜNİTE, KONU, KAZANIM VE AÇIKLAMALARI

9.1. Yaşam Bilimi Biyoloji

9.1.1. Biyoloji ve Canlıların Ortak Özellikleri

Anahtar Kavramlar : Beslenme, biyoloji, boşaltım, büyüme, canlılık, gelişme, hareket, homeostazi, hücre, metabolizma, organizasyon, solunum, uyarılara tepki, uyum, üreme

9.1.1.1 Canlıların ortak özelliklerini irdeler.  

a. Canlı kavramı üzerinden biyolojinin günümüzdeki anlamı ile nasıl kullanıldığı kısaca belirtilir.

b. Canlıların; hücresel yapı, beslenme, solunum, boşaltım, hareket, uyarılara tepki, metabolizma, homeostazi, uyum, organizasyon, üreme, büyüme ve gelişme özellikleri vurgulanır.

Canlıların Ortak Özellikleri

1. HÜCRESEL YAPI: Tüm canlılar yapısal ve işlevsel bakımdan en küçük birim olan hücre veya hücrelerden meydana gelir.

-Hücre, yaşamın temel birimidir. Hücre, organizmaların canlılık faaliyetlerini gösteren en küçük temel fonksiyonel yapı birimdir.

- Bazı organizmalar sadece bir hücreden oluşmuştur. Bu canlılara bir hücreli organizmalar denir. Örnek: Amip, paramesyum, bakteri ve siyanobakteriler vb.

-Bazı organizmalar ise çok sayıda hücrenin belirli bir organizasyon ile bir araya gelmesi sonucu oluşmuştur. Bunlara da çok hücreli organizmalar denir. Örnek: Bitki ve hayvanların tamamı mantarların çoğu ve protistaların bir kısmı.

“Bütün canlılar , hücrelerden meydana gelir.” İfadesi yanlış, bazı canlılar tek bir hücreden, bazıları ise çok sayıdaki hücrelerden meydana gelir.  

-Yapısına göre hücreler ikiye ayrılır.

a. Prokaryot hücreler: Zarla çevrili çekirdek ve zarla çevrili oluşumları bulunmayan basit hücrelerdir. DNA’nın bulunduğu bölgeye “nükleoid” denilir. Ribozomları vardır. Kendi proteinlerini buradan sentezleyebilirler. Zarla çevrili organelleri yoktur.

-Sadece bakteriler, siyanobakteriler ve arkeler prokaryot hücre yapısına sahip organizmalardır.

b. Ökaryot hücreler : Zarla çevrili çekirdek ve zarlı organelleri olan gelişmiş hücrelerdir. Protistalar, mantarlar, bitkiler ve hayvanlar ökaryot hücre yapısındadır.

 

PROKARYOT-ÖKARYOT OLSUN TÜM HÜCRELERİN ORTAK ÖZELLİKLERİ

1. Hücre (plazma) zarının bulunması

2. Sitoplazmanın bulunması

3. Nükleik asit (DNA ve RNA) bulunması.

4. Ribozom bulunması


DNA, tüm canlı türlerinde bulunur ve aynı nükleotitleri içerir.


PROKARYOT HÜCRE

ÖKARYOT HÜCRE

Ökaryotlardan önce oluşmuştur.

Prokaryotlardan sonra oluşmuştur.

Daha küçük ve basittir.

Daha büyük ve gelişmiştir.

Zarla çevrili çekirdek ve zarla çevrili organelleri yoktur.

Zarla çevrili çekirdek ve zarla çevrili organelleri vardır.

Çekirdekçik yok.

Çekirdekçik var.

Nükleoid bölgede, halkasal tek bir kromozom bulunur.

Çekirdekte tek veya daha fazla doğrusal kromozom bulunur.

Ribozomları nispeten küçük. (30-50S)

Ribozomları nispeten büyük. (40-60S)

DNA’da histon bakterilerde yok arkelerde var.

DNA’da histon var.

DNA replikasyonu tek bir noktadan (orjinden) başlar.

DNA replikasyonu yüzlerce noktadan (orjinden) başlar.

İkiye bölünme ile çoğalırlar. Mitoz-Mayoz yok. (Mitotik bölünme yok).

Mitoz-mayoz bölünme ile çoğalırlar. (Mitotik bölünme var).

mRNA sentez sonrası değişime uğramaz.

mRNA sentez sonrası değişime uğrar.

Protein sentezi bakterilerde f-metionin, arkelerde metionin ile başlar.

Protein sentezi metionin ile başlar.

Çoğunda hücre duvarı vardır.

Bir kısmında hücre duvarı vardır.

Kromozom sayısı tek  ve haploit

Kromozom sayısı birden fazla ve diploit

Kemosentez yapan çeşitleri vardır.

Kemosentez yapan yoktur.

SORU 1.(2014 - YGS / FEN)

Canlılar; hareket, beslenme, solunum, boşaltım, uyarıya tepki verme, üreme ve büyüme gibi ortak özelliklere sahiptirler.

Buna göre, bitkilerdeki bazı yaşamsal olaylar ile canlıların ortak özellikleri arasında yapılan aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

A) Atık maddeleri uzaklaştırma – Boşaltım

B) CO2 kullanarak O2 üretme – Solunum

C) Madde yapımı ve yıkımı – Metabolizma

D) Yavru oluşturma – Üreme

E) Işığa doğru yönelme – Uyarıya tepki verme

 

SORU 2. Canlılarda görülen,

I. DNA’sını eşleyerek kendine benzer organizmalar meydana getirme

II. Aldığı besini kendine özgü moleküller haline getirme

III. Hücredeki büyük organik molekülleri basit moleküllere moleküllere ayrıştırma

olaylarından hangileri hem çok hücreli hem de tek hücreli organizmalarda gerçekleşir?

A) Yalnız I        B) Yalnız II     C) I ve II

D) II ve III      E) I, II ve III

 

SORU 3. Canlılarda,

I. Fosforilasyon

II. Yer değiştirebilme

III. Çok sayıda hücreden oluşmaları

IV. Adaptasyon

olaylarından hangileri ortak olarak gerçekleşmez?

A) I ve II                B) I ve III                C) II ve III

D) II, III ve IV        E) I, II, III ve IV

 

SORU 4. Hücrelerde;

I. polimerleri sindirebilme

II. temel amino asitleri sentezleyebilme

III. kromatitleri sentromerle bağlı tutma

IV. polisakkarit sentezleyebilme

şeklindeki özelliklerden hangilerine sahip olma, çok hücreli bitki ve hayvanların ortak özellikleri arasındadır?

A) Yalnız I           B) Yalnız II        C) II ve III

D) I, II ve IV        E) I, III ve IV

CEVAPLAR ve ÇÖZÜMLERİ

1. CO2 kullanarak O2 üretme, solunum değil fotosentezdir.

Cevap: B

 

2. DNA eşlenmesi hücre bölünmesi sırasında olur. Hücre bölünmesi ile kendine benzer organizmalar oluşturma (üreme) tek hücreliler için geçerlidir. Aldığı besini kendine özgü moleküller haline getirme, protein sentezidir. Ortaktır. Hücredeki büyük organik molekülleri basit moleküllere moleküllere ayrıştırma hidroliz olayıdır. Ortaktır.

Cevap: D

 

3. Fosforilasyon (ATP üretimi) ve adaptasyon ortak özelliklerdendir. Ancak yer değiştirme ve çok hücreli olma ortak özellik değildir. Çünkü mesela bitkiler yer değiştirmez, bakteri, arke gibi tek hücreli olanlar da vardır.

Cevap: C

 

4. Temel amino asit sentezini bitkiler gerçekleştirirken hayvanlar gerçekleştiremez.

Cevap: E

 

user profile image
Habil ATEŞ gönderdi.
2.08.2018 / 21.35

Hakketen çok kaliteli olmuş . Allah razı olsun . Elleriniz dert görmesin <3

user profile image
3TH3M gönderdi.
12.08.2018 / 8.29

Konu Bittiği zaman sıradaki konu yu gösterse keşke; Canlıların Ortak Özellikleri-1 bitti konu altında 2. sinin linki olsa iyi olur

user profile image
Elif gönderdi.
9.10.2018 / 18.33

Harikasınız kendi hocamdan daha iyi anlayabiliyorum elleriniz dert görmesin

user profile image
melike gönderdi.
12.10.2018 / 18.23

çok iyi ya


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR