BİYOLOJİ PORTALI

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ-1

Canlı ve cansız varlıklar arasındaki farklar

Canlılar

Cansızlar

Birçoğu aktif hareket edebilir.

Aktif hareket edemezler. Ancak dış çevreden gelen etki ile hareket edebilirler.

Beslenme, solunum, homeostasi boşaltım, hareket etme, uyarılara tepki verme, uyum, üreme, hücresel yapı, büyüme ve gelişme özellikleri vardır.

Beslenme, solunum, homeostasi boşaltım, hareket etme, uyarılara tepki verme, uyum, üreme, hücresel yapı, büyüme ve gelişme özellikleri yoktur.

Barınırlar.

Barınma zorunluluğu yoktur.

Yaşam süreleri sınırlıdır. Yani belli bir süre sonunda ölürler.

Ölmezler.

Canlı ve cansız varların ortak özellikleri

        1. Atom ve moleküllerden oluşmuştur.

        2. Belli şekil ve büyüklükleri vardır.

        3. Maddedirler.

        4. Boşlukta yer kaplarlar, hacimleri vardır,

        5. Kütleleri vardır.

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ

1. HÜCRESEL YAPI: Tüm canlılar hücre veya hücrelerden oluşmuştur.

Hücre: Canlının tüm özelliklerini taşıyan en küçük yapı ve işlev birimidir.

-Bazı canlılar sadece bir hücreden oluşur. Bunlara ; "Bir hücreli canlılar" denir.  Örnek : Öglena, Amip, Paramesyum vb.

-Bazı canlılar ise çok sayıda hücrenin belirli bir organizasyon ile bir araya gelmesi sonucu oluşmuştur. Bunlara da  "Çok hücreli canlılar" denir. Örnek : İnsan, Hayvan, Bitki. Mantar vb.

Hücreler yapısına göre prokaryot ve ökaryot olmak üzere ikiye ayrılır.

Prokaryot hücre: Zarla çevrili çekirdek ve organelleri bulunmayan hücrelerdir. Organel olarak sadece ribozom bulunur. Ribozom da zarsız bir organeldir.  (Ribozom bütün hücrelerde bulunan bir organeldir).

*Bakteriler ve arkebakteriler prokaryot hücre yapısına sahip tek hücreli canlılardır.

Ökaryot hücre: Zarla çevrili çekirdek ve organelleri olan hücrelerdir. Protistalar, mantar, bitki ve hayvanlar ökaryot hücre yapısındadır.

Prokaryot-Ökaryot hücre arasındaki farklar:

Prokaryot hücre

Ökaryot hücre

Zarla çevrili çekirdek yok

Çift zarlı çekirdek var

Çekirdekçik yok

Çekirdekçik var

DNA çıplak ve sitoplazmada

DNA kromozom yapısında ve

çekirdekte bulunur

Zarla çevrili  organel yok

Zarla çevrili  organel var

Tek organeli zarsız ribozomdur. Zarlı organelleri yoktur.

Ribozom ile birlikte tek ve çift katlı zarlı organelleri vardır.

Klorofil hücre zarı kıvrımlarında bulunur.

Klorofil kloroplastta bulunur.

DNA, Halkasal proteinsiz (bakterilerde) veya halkasal proteinli (arkebakterilerde

DNA, doğrusal ve proteinle sarılmıştır.

Hücrenin iskelet elemanları (Mikrotübül, araflament ve mikroflament) yok

Hücrenin iskelet elemanları var.

Hepsi tek hücrelidir.

Bazıları tek çoğu çok hücrelidir

Bazıları kemosentez yapar.

Kemosntez yapan yok.

Hepsinde hücre zarı üzerinde hücre duvarı vardır.

Bazılarında hücre zarı üzerinde hücre duvarı vardır.

BÜTÜN CANLI HÜCRELERİN ORTAK ÖZELLİKLERİ

      1. Hücre zarının bulunması

      2. Sitoplazmanın bulunması

      3. Nükleik asit (DNA ve RNA) bulunması

      4. Ribozom organelinin bulunması

      5. Kendi proteinini sentezlemesi

 

2. BESLENME: Canlıların ihtiyaç duydukları inorganik ve organik besin maddelerini sağlamalarıdır. 

Beslenmenin amaçları:

-Canlıların enerji ihtiyaçlarının karşılanması

-Hücre yapısına katılacak maddelerin sağlanması

-Hücre içerisinde yaşamsal olayların düzenlenmesi

Çok hücreli canlılar ihtiyaç duydukları besinleri çeşitli şekillerde sağlar.

a. Ototrof canlılar (Üreticiler): Kendi besinin kendisi üreten canlılardır. Örneğin; bitkiler, bazı bakteriler bazı protistler (öglena) ve algler fotosentez ile; bazı bakteriler kemosentez ile kendi besinlerini kendileri üretebilir. Yani inorganiklerden organik madde üretirler.

NOT: Güneş enerjisini enerji kaynağı olarak kullanarak inorganik maddelerden organik madde sentezleyen canlılara fotoototrof canlılar denir. Klorofil taşırlar. Bazı inorganikleri enerji kaynağı olarak kullanarak besinlerini üreten canlılara da kemoeteorof canlılar denir. Örneğin; bazı bakteri türleri. Bunlar kolorofil taşımazlar. Ancak ototrof canlılarda CO2 i kullanarak besin üretme ortaktır.

b. Heterotrof canlılar(tüketiciler): İhtiyacı olan besini dışarıdan hazır olarak alan canlılardır. Örneğin; İnsan, hayvan, mantar, bazı protistler ve bakterilerin bir kısmı.

NOT: Su ve mineral gibi maddeleri tüm canlılar yaşadıkları ortamdan hazır olarak alırlar.

UYARI:  Sindirim canlılarda ortak bir özellik değildir.

 

3. SOLUNUM= Enerji (ATP) Üretimi

Canlılar, besinlerden enerji (ATP) elde etmek için solunum yaparlar.

Solunum(Hücresel solunum): Enerji taşıyan besinlerin (şeker, protein, yağ) parçalanarak yapılarındaki enerjinin ATP şeklinde açığa çıkarılması olayına denir.

Not: Biyolojide solunum, nefes alıp verme değildir. Bu olay gaz alış verişidir.

A. Osijensiz solunum (Fermantasyon=Anaerobik solunum): Hücrede oksijen kullanılmadan besinlerdeki kimyasal bağ enerjisinin ortaya çıkarılmasıdır. Bira mayası ve bazı bakterilerde görülür.

Genel denklemi:

-Glikoz → 2 Etil Alkol + 2CO2 + 2 ATP (etil alkol fermantasyonu)

-Glikoz → 2Laktik Asit + 2 ATP           (laktik asit fermantasyonu)

B. Oksijenli solunum(Aerobik solunum): Hücrede oksijen kullanılarak besinlerdeki kimyasal bağ enerjisinin ortaya çıkarılmasıdır. İnsanlar, hayvanlar, bitkiler, bakteriler ve mantarlar oksijenli solunum yaparlar. 

Genel denklemi:  Glikoz + 6O2 → 6CO2+ 6H2O + 38ATP

-Metabolizma: Hücrede meydana gelen yapım ve yıkım tepkimelerinin tümüne denir. Canlılarda ortak bir özelliktir.

-Yapım (Anabolizma, sentez, özümleme): Basit moleküllerin birleştirilerek daha karmaşık moleküllerin sentezlenmesidir.

-Bu olaylar sırasında ATP harcanır. Fotosentez, protein sentezi ve glikojen sentezi anabolik reaksiyonlardır.

 

 

user profile image
Sude gönderdi.
8.6.2017 / 18.23

Çok teşekkür ederim..

user profile image
Sena gönderdi.
17.6.2017 / 22.59

Allah razı olsun


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR