BİYOLOJİ PORTALI

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz

NÜKLEİK ASİTLER-DNA

-Nükleik asitler, kalıtım materyali olan genleri oluşturan

ve yaşam için çok önemli olan en büyük organik maddelerdir.

-İlk defa T. Friedrick  miescher (1869) akyuvar ve balık sperm hücrelerinde bulunmuştur.

-İlk olarak hücre çekirdeğinde (nükleus) bulundukları için

nükleik asit olarak adlandırılmışlardır. Daha sonra yapılan

araştırmalarda, çekirdek olsun olmasın tüm canlı hücrelerde

bulundukları saptanmıştır.

-Nükleik asitler, hücre çekirdeğindeki genlerden hücrenin diğer kısımlarına bilgi aktaran mesaj molekülleridir, hücrenin yapısal özelliklerini ve yaşamsal fonksiyonlarını düzenler.

-Canlılarda enerji üretimi, protein sentezi, hücre bölünmesi gibi yaşamsal olaylar nükleik asitlerdeki bilgilerle

kontrol edilir. Bu özelliklerinden dolayı nükleik asitlere

yönetici moleküller de denir.

-Nükleik asitler, nükleotit adı verilen yapı birimlerinden meydana gelir.

-Bir nükleotidin yapısında ;

1. Azotlu organik bir baz,

2. Beş karbonlu bir şeker,

3. Fosfat grubu (fosforik asit= H3 PO4 )  bulunur.

-Baz ve şekerin glikozit bağı ile bağlanarak oluşturduğu

yapıya nükleozit denir.

-Baz + Şeker = Nükleozit

-Nükleozite bir fosfat, fosfoester bağı ile bağlanarak

nükleotit oluşur.

-Baz + Şeker + Fosfat= Nükleotit

1. Beş karbonlu şekerler:

-Riboz ve deoksiriboz olmak üzere  iki çeşittir.

-Riboz, RNA’nın, Deoksiriboz ise DNA’nın yapısında bulunur.

- Deoksiribozda, riboza göre bir oksijen atomu eksiktir.

Not: Nükleik asitlerin isimlendirilmesi yapılarındaki 5 C’lu bu şekerlere(pentozlara)  göre yapılır.

2. Azotlu organik bazlar:-Azot ve karbon atomlarının halka şeklinde birleşmesi ile meydana gelir. İki çeşittir.

a. Pürinler : Çift halkalı, büyük moleküllerdir.

    Adenin (A) ve Guanin (G) olmak üzere iki çeşittir.     

b. Pirimidinler : Tek halkalı olup, küçük moleküllerdir. Timin (T), Sitozin (S veya C) ve Urasil (U) olmak üzere üç çeşittir.

-DNA’daki bazlar: A,T,G,C RNA’daki bazlar: A,U,G,C

Not: DNA’ya özgü baz Timin, RNA’ya özgü baz ise Urasildir.

3. Fosforik asit (fosfat grubu): DNA ve RNA’da bulunan ortak moleküldür. Kompleks moleküllerin yapısına girdiği zaman fosfat grubu adını alır.

Not: Nükleotitler yapılarındaki baza göre isimlendirilirler.

-Canlılarda; DNA (Deoksiribo Nükleik Asit) ve RNA (Ribonükleik Asit) olmak üzere iki çeşit nükleik asit bulunur.

DNA (Deoksiribo Nükleik Asit)

-DNA, Prokaryot hücrelerin sitoplazmasında, ökaryot hücerelerin çekirdek, mitokondri ve kloroplastlarda bulunur.

-Bugün geçerli olan DNA modeli Watson-Crick modelidir.

-DNA molekülü sarmal (heliks) şeklinde kıvrılmış iki iplikten oluşmuştur.

- Yangın merdivenine benzeyen bu sarmal yapıda, merdivenin kenarında şeker ve fosfat molekülleri, basamaklarda ise pürin ve pirimidin bazları bulunur.

-Bazlardan Adenin ile Timin arasında ikili, Guanin ile sitozin arasında üçlü zayıf hidrojen bağları bulunur.

-Bu zayıf hidrojen bağları DNA çift sarmalını bir arada tutar.

-Her zaman A karşısına T, G karşısına C gelir.

- DNA’da nükleotitlerden birinin fosfatı diğerinin şekeri ile özel bir bağ yapar. Bu bağa  3-5 fosfo-diester bağı denir.

-Bir zincirdeki nükleotitler, fosfodiester bağları ile birbirine bağlıdır.

-DNA sentezinde DNA polimeraz enzimi, yıkımında ise DNAaz enzimi görev yapar.

-DAN molekülü hücre bölünmelerinden önce (interfaz evresinde) kendisini eşleyebilir.

-Bütün DNA’larda;

- A = T ve G = C ise A/T = G/C=1

- A+C = G+T

-A+G = T+C (pürin bazları=pirimidin bazları)

-A+G/T+C = A+C/G+T = 1

-Toplam nükleotit sayısı = (A+T)+(G+C)

-H bağı sayısı= Toplam Nükleotit sayısı + Guanin (Sitozin) sayısı

-3G + 2T veya 3C + 2A = Toplam H bağı sayısı

-A+T/G+C oranı türe özgüdür.

-DNA’nın en küçük bileşenlerinden (fosfat, şeker ve bazlardan) sentezlenmesi sırasında toplam 3n-2 molekül su oluşur.

-DNA’nın hazır nükleotitlerden sentezlenmesi sırasında n-2 molekül su oluşur. (n→nükleotit sayısıdır.)

Zayıf 
hidrojen 
bağları

Fosfodiaester 
bağı

              

 


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR