BİYOLOJİ PORTALI

ENZİMLER-2

ENZİMLERİN ÇALIŞMASINA ETKİ EDEN ETMENLER

1. Sıcaklık: Enzimler protein yapısında olduğu için ortamdaki sıcaklık değişmelerinden etkilenir. Enzimin en iyi çalışabileceği sıcaklığa optimum sıcaklık denir. Canlılar için optimum sıcaklık dereceleri farklı olabilir. örneğin insanda optimum sıcaklık yaklaşık 37 0C’dir.Daha düşük ve daha yüksek sıcaklık, enzimlerin çalışma hızını azaltır. Enzimlerin yapısı yüksek sıcaklıkta (55-60 °C) tamamen bozulurken (denatürasyon) düşük sıcaklıkta bozulmaz. Soğuk ortamlarda enzimler inaktif (pasif) olduğu için besinler dondurularak bozulmadan saklanabilir.

Reaksiyon hızı-sıcaklık ilişkisi

Reaksiyon hızı-sıcaklık ilişkisi

2. pH değeri: Her enzimin en iyi çalıştığı bir pH aralığı vardır. Genellikle enzimler en iyi pH’nin 7 olduğu ortamlarda çalışırken bazıları farklılık gösterir. Örneğin

pepsin enzimi pH = 2 olan (asidik) ortamlarda, amilaz enzimi

pH=7 olan (nötr) ortamda, tripsin enzimi pH = 8,5 olan (bazik) ortamlarda optimum hızda çalışır.

Reaksiyon hızı-pH ilişkisi

3. Enzim-substrat miktarı:

Enzim-substrat miktarı

4. Substrat yüzeyi: Enzim etkinliği substratın dış yüzeyinden

başladığı için substrat yüzeyi arttıkça tepkimenin hızı da artar.

Substrat yüzeyi-tepkime hızı ilişkisi

5.Su: Enzimler, etkilerini sulu ortamda gösterdiğinden su derişimi enzimlerin etkinliğini değiştirir. Su derişimi %15’in altında olan ortamlarda enzimler çalışmaz. Örneğin kuru fasulye ve mercimek gibi bitki tohumlarında su oranı %15’in altındadır. Bu tohumlar, bozulmaması ve çimlenmemesi için kuru olan ve nem almayan ortamlarda (cam kavanoz gibi) saklanır. Reçel ve salça yapımında kaynatılarak fazla suyun buharlaştırılması, meyve ya da sebzelerdeki enzimlerin aktivitesini azaltır.

Su-tepkime hızı ilişkisi

6. Kimyasal Maddeler: Bazı maddeler, enzimlerin etkinliğini arttırır. Bu maddelere aktivatör madde denir. Aktivatör madde, kimyasal madde ya da enzim olabilir. Örneğin mide hücreleri tarafından üretilen pepsinojen, ancak hidroklorik asit (HCI) ile aktifleşirse çalışabilir.

Pepsinojen     +    HCl     →     Pepsin

(İnaktif enzim)                       (Aktif enzim)

Bazı maddeler de enzimlerin etkinliğini durdurur. Bunlara inhibitör madde denir. Siyanür, kurşun, civa gibi ağır metal iyonları inhibitör maddelerdir.

 Örneğin siyanür, glikozun hücre solunumunda kullanılmasını sağlayan enzimlerin etkinliğini durdurarak zehirlenmeye yol açar.

-İnhibitör maddeler enzimlerin aktif merkezine bağlanarak ya da aktif merkezini bozarak enzimleri işlevsiz hale getirir.

   NOT: Hücrede gerçekleşen bir biyokimyasal olay sırasında zamana bağlı olarak substrat, serbest enzim, enzim-substrat kompleksi, ürün konsantrasyonlarındaki değişimlerini grafikle ifade edelim:

Substrat-enzim-ürün konsatrasyonu

 


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR