BİYOLOJİ PORTALI

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz

İNSANDA SİNİR SİSTEMİ-1 (Sinir Sistemi-5)

-Sinir sistemi, merkezî sinir sistemi ve çevresel sinir sistemi olmak üzere iki bölümde incelenir.

MERKEZÎ SİNİR SİSTEMİ

-İnsanda merkezi sinir sistemi, beyin ve omurilik olmak üzere iki ana bölümde incelenir. Beyin ve omurilik dış ve iç ortam- dan gelen çeşitli uyartıları alır ve değerlendirir. Merkezî sinir sisteminin yapısı motor nöronların hücre gövdeleri ve ara nöronlardan oluşmuştur.

A.  Beyin

-Vücudumuzun komuta merkezidir.

-İnsanda kafatası içinde bulunan ve kafatası kemikleri ile korunan beynin kütlesi, yaklaşık 1.300-1.400 g’dır.

-Yaklaşık 100 milyar nöron ve çok daha fazla destek hücrelerinden oluşur.

-Beynin hacim ve kütlesinin zekâ ve öğrenme kapasitesi ile ilgisi yoktur. Yüzey alanının fazla olması insan beyninin diğer omurgalı canlılardan daha gelişmiş olmasını sağlayan etkenlerden biridir.

-Beyin meningens adı verilen 3 katlı zar tabakası ile sarılıdır.

-Meningens zarları dıştan içe doğru sert zar, örümceksi zar ve ince zar olarak adlandırılır.

Sert zar: Kafatasının hemen altında bulunur. Beyni mekanik etkilerden, yaralanma ve zedelenmelerden korur.

Örümceksi zar: Sert zar ile ince zar arasında bulunur. Örümcek ağına benzeyen ince bağ dokusu lifleri ile sert zar ve ince zarı birbirine bağlar.

İnce zar: Beyin zarlarının en iç tabakası olan ince zar, taşıdığı kan damarları sayesinde beynin besin ve oksijen ihtiyacını karşılar.

-Kılcal kan damarlarından kan basıncının etkisiyle sızan sıvı beyin-omurilik sıvısını BOS oluşturur ve ince zar ile örümceksi zar arasını doldurur.

-Beyin-omurilik sıvısının görevleri:

- Beyin ve omuriliği vurma, çarpma gibi mekanik etkilerden korur.

- Kan ile sinir hücreleri arasında madde alışverişini sağlar.

- Merkezi sinir sisteminde iyon değişiminin dengede kalmasına yardım eder.

-Eğer beyin-omirilik sıvısı enfekte olursa, beyin zarlarının iltihaplanması menenjit adı verilen hastalığa neden olabilir.

-Virüs kaynaklı menenjit genellikle zararlı değildir, ancak bakteri kaynaklı olanı öldürücü olabilir.

- Beyin, ön, orta ve arka beyin olmak üzere üç temel bölümden oluşur.

İnsan beyninin boyuna kesitinde görünen kısımları

Şekil: İnsan beyninin boyuna kesitinde görünen kısımları

1. Ön Beyin (büyük beyin): Beynin en büyük bölümüdür. Uç beyin ve ara beyin olarak iki kısımda incelenir.

a. Uç beyin (beyin kabuğu): Sağ ve sol yarım küre olmak üzere iki kısımdan oluşu. Diğer beyin kısımlarını üstten örter.

-Enine bir kesit alındığında, dışta gri renkte boz madde (nöronların gövde kısmı), içte iç kısımda beyaz renkte ak madde (nöronların akson kısmı) bulunur. Boz madde, beyin kabuğu (korteks) adını alır.

-Beyin yarım küreleri, nöronların aksonlarından oluşan bağlarla birbirine bağlıdır. Bu bağlar;

- Yarım küreleri üstten bağlayan, nasırlı cisim;

- Yarım küreleri alttan bağlayan beyin üçgenidir.

Beyin yarım kürelerini enine olarak birbirinden ayıran yarığa rolando yarığı denir.  

Şekil: Beynin üstten görünüşü ve kısımları

-Beyin yarım kürelerinin her biri vücudun zıt tarafını kontrol eder. İnsanların yaklaşık %90’ında sol yarım küresi baskın olduğundan büyük bir çoğunluk sağ elini kullanır. Herhangi bir sebeple sol yarım kürede bir hasar oluşursa sağ yarım kürede baskın özellik gelişebilir.

-Beyin yarım küreleri istemli hareketlerin kontrolü, beş duyu organından gelen uyarıların algılanması, öğrenme, hafıza, zekâ, bilinç, yazma, konuşma gibi merkezlerin bulunduğu bölgedir.

-Beyin kabuğu çıkartılmış bir güvercinin;

-İtilirse yürüyebildiği,

-Uyarılmadıkça uçamadığı,

-Havaya atılırsa uçabildiği,

-Açlık hissetmediği, önüne konulan yiyeceği yemediği,

-Ağzına besin verildiğinde yemediği,

-Besin, yutak bölgesine itildiğinde yuttuğu,

 -Yanına kedi veya köpek yaklaştığında hiçbir tepki göstermediği,

-Dış etkilere karşı duyarlı olmadığı görülmüştür.

-Bu canlının hareketlerinin tümünün bilinçsiz olduğu gözlenmiştir.

 

user profile image
evren gönderdi.
5.6.2017 / 20.18

güzel..


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR