BİYOLOJİ PORTALI

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz

DOKULAR ve DOKU, ORGAN, SİSTEM İLİŞKİSİ

-Biyolojik organizasyon düzeyi hücreden itibaren sırası ile;

-Embriyolojik gelişim sürecinde, aynı hücre türünden köken alan, belirli bir görevleri yapmak üzerine özelleşmiş hücre topluluklarına doku denir.

-Farklı dokular da bir araya gelerek işlevsel organları yaparlar. Organlar tek başına iş görmezler. Her biri özgün bir işi yapmak üzere özelleşmiş organ sistemlerini oluşturur. Organ sistemleri de organizmayı yani canlıyı meydana getirir.

-Dokuların yapısını, işleyişini, oluşumunu inceleyen bilim dalına histoloji (doku bilimi) denir.

-Dört çeşit hayvansal doku vardır.

 

Hayvansal dokuların sınıflandırılması

Hayvansal dokuların sınıflandırılması

1. EPİTEL DOKU

A. Genel özellikleri:

1. Vücudun dış ve iç yüzeyini örten dokudur.

2. Hücreleri birbirine bitişiktir. Ara madde yoktur.

3. Kan damarı ve sinir taşımaz.

4. Vücudun en fazla hücre kapsayan dokusudur.

5. Dokunun altında hücresel yapıda olmayan bir taban zar bulunur.

6. Gerekli besin ne oksijen bağ dokudan difüzyon ile gelir.

7. Hızlı yenilenme yeteneğine sahiptir. (Duyu epiteli hariç)

NOT: Bu hızlı yenilenme, hücrelerin hızlı bölünmelerini gerektirir. Bu sırada bir hata oluşumu riskini artırarak kansere varabilecek sonuçlar doğurabilir. Aynı zamanda diğer vücut dokularına kıyasla epitel doku hücreleri dış ortamla doğrudan temas ettiği için karsinojen (kanser yapıcı madde) olarak bilinen etkenlere çok daha açık bir dokudur. Buna bağlı olarak tüm kanserlerin %80’i epitel doku kaynaklıdır. (Kaynak: Temel biyoloji)

B. Başlıca görevleri:

a. Bulundukları organı, fiziksel, kimyasal ve mekanik etkilere karşı korumak.

b. Bağırsaklardan bazı maddelere emmek.

c. Süt, gözyaşı gibi salgı yapmak.

d. Çevreden gelen uyarıları almak.

2. BAĞ ve DESTEK DOKU

-Hücreler arası boşluk fazla, ara madde vardır.

-Ara maddenin sertleşmesi ile kıkırdak ve kemik dokuyu oluşturur.

-Bitkisel dokulardan parankima dokusuna karşılık gelir.

-Diğer dokuları desteklemek, birbirine bağlamak ve taşıdığı kan damarları sayesinde beslemek gibi iki temel görevi vardır.

-Kıkırdak, kemik, kan ve yağ doku, bağ dokunun özelleşmesiyle oluşmuş dokulardır.

-Bu dokuların vücuda giren mikropları ve vücutta ömrünü tamamlamış hücreleri yok etme, kanın damar içinde pıhtılaşmasını önleme, kılcal damar geçirgenliğini artıran kimyasalları salgılama ve ısı yalıtımını sağlama gibi farklı görevleri bulunur.

- Önemli bazı temel bağ doku hücreleri:

-Fibroblastlar: Bağ dokunun temel hücreleridir. Yerleri sabittir. Bağ doku liflerini üretir.

-Makrofajlar: Gelişmiş fagositoz yetenekleri ile ölü kan hücrelerini, vücuda giren bakterileri yok eder.

-Plazma hücreleri: Antikor üreterek bağışıklık sistemine yardımcı olurlar.

-Mast hücreleri: Kanın damar içinde pıhtılaşmasını engelleyen heparin ve kılcal damarların geçirgenliğini arttıran histamin salgılar.

-Melanositler: Sitoplazmalarında melanin pigmenti taşıdıkları için dokuya renk verirler.

3. KAS DOKU

-Hayvanların büyük çoğunluğunda en çok bulunan dokudur.

Hücre ara maddesi bulunmaz.

-Kas lifleri olarak adlandırılan uzun, ince silindirik yapıdaki hücre demetlerinden oluşur.

- İskelet kası, düz kas ve kalp kası olmak üzere üç tip kas vardır.

-İstemli olarak kontrol edebildiğimiz tek doku iskelet kası dokusudur. Düz kas ve kalp kası istemsiz çalışır.

-İnsanlar ömür boyu kullanacakları iskelet kas liflerine sahip doğarlar.; yeni kas lifleri normalde üretilmez. Örneğin ağırlık kaldırma, iskelet kas liflerinin sayısını artırmaz. her birinin kalınlaşmasını sağlar.

4. SİNİR DOKU

-Bölünme özelliklerini kaybetmiş “nöron” adı verilen sinir hücrelerden oluşur.

-Dışarıdan ve vücut içerisinden gelen uyarıları almak, değerlendirmek ve oluşan cevabı ilgili kas ya da bezlere iletmek temel görevidir.

DOKU, ORGAN SİSTEM İLİŞKİSİ

-Temel yaşamsal olaylar (solunum, beslenme, dolaşım, boşaltım gibi) canlıyı oluşturan sistemler tarafından gerçekleştirilir. Her sistem belli bir görevi yerine getiren farklı organlardan oluşur. Bu organlar ise sistemleri oluşturmaktadır. Örneğin;

-Sinir sistemi, duyu organları ve endokrin sistem (hormonal sistem) birlikte denetleyici ve düzenleyici sistemleri oluşturmaktadır.

-Ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsak, anüs, karaciğer, pankreas ve tükürük bezleri, sindirim sistemini oluşturmaktadır.

-Ağız, burun, yutak, gırtlak, soluk borusu ve akciğerler, solunum sistemini oluşturmaktadır.

Şekil: Hücre-Doku-Organ-Sistem ilişkisi

 

user profile image
Şevval gönderdi.
5.2.2017 / 12.51

konu anlatımınız çok iyi fakat bizlere derste gösterilen gibi basit çizimlerle anlatım yapsaydınız daha iyi olabilirdi

user profile image
IiiiiiiiiI gönderdi.
15.6.2017 / 19.20

Bence bu site kadar harika olan yok. Bizim hocaya sizin notlarınızı gönderdim. Harika dedi. Hocanın dosyasına kağıt koyan ilk öğrenciyim. Sadece gelişmeniz için tavsiye olarak bunların daha ayrıntılı slaytları olursa inanılmaz amazing


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR