BİYOLOJİ PORTALI

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz

FOTOSENTEZİN GERÇEKLEŞTİĞİ YAPILAR

Yeryüzündeki enerjilerin kaynağı Güneş’tir. Hiçbir canlının

güneş enerjisini doğrudan kullanması ya da bu enerjiyi depolaması mümkün değildir. Enerjinin kullanılabilir hâle gelmesi farklı bir enerji türüne dönüşmesi ile gerçekleşebilir. Fotosentez bu dönüşümü gerçekleştiren bir olaydır.

- Bitkiler CO2 ve H2O gibi inorganik maddelerden güneş enerjisi ve klorofil pigmentinin yardımıyla organik madde üretmeleri olayına fotosentez denir. Bu sırada atmosfere O2 verilir.

-Fotosentezin genel denklemi:

6CO2+ 6H2O           C 6H12O6 + 6O2

-Fotosentez olayı ile güneş enerjisi, bütün canlıların kullanabileceği kimyasal enerjiye dönüştürülerek besinlerin

yapısına katılır.

-Kendi besinlerini sentezleyebilen canlılara üreticiler (ototroflar) denir.

-Besinlerini sentezi sırasında ışık enerjisini enerji kaynağı olarak kullanan üreticilere fotoototrof veya fotosentetik canlılar denir. Bu canlılar bitkiler, bazı bakteriler bazı protistler (öglena) ve algler fotosentez ile besinlerini üretirler.

- Bazı ototrof bakteriler ise NH4+, H2S ya da NO2 gibi inorganik maddelerden sağladıkları kimyasal enerjiyi kullanarak besin sentezlerler.  Bu olaya kemosentez, bu canlılara da kemoototrof canlılar veya kemosentetik canlılar denir.

- Kendi besinlerini sentezleyemeyen, dışarıdan hazır olarak alan canlılara tüketiciler (heterotroflar) denir. Hayvan ve mantarların tamamı ile bazı protist ve bakteriler bu gruba girmektedir.

- Bazı canlılar ise hem ototrof hem de heterotrof beslenir. Bu

tür canlılara örnek olarak böcekçil bitkiler verilebilir.

-Böcekçil bitkiler, azotça fakir topraklarda yaşar. Bu bitkiler azot ihtiyacını böceklerin proteininden karşılar. Böcekçil bitkilerin sindirim sistemleri olmadığı için yakaladıkları böcekleri dış ortama salgıladıkları enzimlerle sindirir. Böylece kendileri için gerekli olan amino asitleri sağlar. Böcekçil bitkiler aynı zamanda fotosentez yaparak besinlerini üretir. Böcekçil bitkiler azot ihtiyacını böceklerden karşılarken heterotrof, fotosentezle besin üretirken ototrof olarak beslenmiş olur.

-Ayrıca öglena da sahip olduğu kloroplast organeli sayesinde ışık varlığında fotosentez yapabilir. Karanlıkta ise dışardan hazır besin alır. Dolayısı ile öglena da hem ototrof hem de heterotrof beslenir.

Fotosentezin Gerçekleştiği Yapılar

-Bitkilerin çoğunda fotosentez yapraklarda gerçekleşir. Yaprak, epidermis, iletim dokusu ve mezofil tabakası olmak üzere üç ana bölümden oluşur.

-Üst ve alt epidermis: Tek sıralı bir hücre katmanı hâlinde koruyucu bir dokudur. Epidermis hücreleri loroplast taşımaz, fotosentez yapmaz. Epidermis hücrelerinin farklılaşması ile oluşan, epidermis hücreleri arasında  terleme ve gaz alış verişini sağlayan stomalar bulunur. Stomalarda kloroplast bulunur. Dolayısı ile fotosentez gerçekleşir.

-İletim dokusu: Bitkilerde su, mineral ve besin maddelerinin taşındığı yapılardır. Fotosentez gerçekleştirmezler.

- Mezofil tabakası: Yapraklarda kloroplast içeren hücreler, yaprağın iç kısmındaki mezofil tabakasında bulunur. Bu bölüm palizat ve sünger parankiması olmak üzere ikiye ayrılır. Yapraklarda en fazla kloroplast palizat parankiması hücrelerinde bulunur. Dolayısı ile en fazla fotosentez de burada gerçekleşir.

UYARI:                                                     

1. Yaprakta, mezofil tabakasında (Palizat ve sünger parankiması hücrelerinde) ve epidermis hücreleri arasındaki stomalarda fotosentez gerçekleşir.

2. Yaprak yapısında bulunan epidermis hücreleri ve iletim demetleri fotosentez yapmaz.

3. CO2 gazı stoma adı verilen açıklıklardan mezofil tabakasına girer.  Fotosentezde oluşan O2 de yine stomadan dışarı verilir. Yaprağın alt epidermisinde yerleşmiş olan stomalar açılıp kapanarak bitkiye gaz giriş çıkışını düzenler.

Yaprak enine kesiti ve bölümleri

Şekil: Yaprak enine kesiti ve bölümleri

 

Kloroplast: Fotosentez, ökaryot canlılarda kloroplast organelinde gerçekleşir.

- Kloroplast, bir bitkinin tüm yeşil kısımlarında bulunur.

-Kloroplastın kimyasal bileşiminde %50 protein, %30 lipit, %5-10 arasında pigment maddesi ve karbonhidrat, DNA, RNA gibi diğer organik bileşikler vardır.

-Kloroplastın en dışında seçici geçirgen yapıda çift zar bulunur.

-Kloroplast, stroma, granum ve ara lamellerden oluşur.

-Stroma içerisinde DNA, RNA, ribozom, enzim, nişasta, lipit bulunan en içteki sıvı kısımdır. Fotosentezde üretilen şeker molekülleri geçici olarak nişasta halinde depolanır ve daha sonra da sükroza dönüştürülerek bitkinin diğer bölümlerine taşınır. Fotosentezin ışıktan bağımsız tepkimeleri burada gerçekleşir.

-Granumlar; tilakoit zar denilen üçüncü bir zar sisteminin üst üste dizilerek oluşturduğu lamelli yapıdır. Klorofil bu tilakoit zarlarda bulunur. Fotosentezin ışığa bağımlı tepkimeleri burada gerçekleşir.

Granumlar ara lamellerle birbirine bağlanarak güneş ışığının

daha fazla emilmesini sağlar. Bu da bitkinin daha fazla ışık alması ve daha fazla fotosentez yapabilmesi demektir.

Kloroplastın yapısı

                      Şekil: Kloroplastın yapısı

UYARI:

-Kloroplastların kendilerine ait DNA’sı olduğundan gerekti- ğinde  DNA’sını eşleyerek çoğlabilir.

-Kloroplast içerisinde gerçekleşecek tepkimelerde görevli enzimlerin üretim yeri kloroplast stromasında bulunan ribozomlardır. Hücre sitoplazmasındaki ribozomlar değil.

-Kloroplastlarda fotosentezin ışığa bağımlı reaksiyonlarında fotofosforilasyon ile üretilen ATP’ler yine fotosentezin ışıktan bağımsız reaksiyonlarında besin sentezi için harcanır. Kloroplast dışında başka bir metabolik olayda harcanmaz.

 

user profile image
Şura gönderdi.
3.10.2017 / 17.41

Allah razı olsun.

user profile image
ALİ BAŞARAN gönderdi.
3.10.2017 / 19.29

TEŞEKÜR EDERİM


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR