BİYOLOJİ PORTALI

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz

BÜYÜME VE GELİŞME

BÜYÜME

-Canlıların yapısını oluşturan hücrelerin sayıca ve hacim olarak artmasına denir.

- Tek hücreli canlılarda büyüme,  sitoplazma artışına bağlı olarak gerçekleşen hacim ve kütle artışıyla olur.

-Çok hücreli canlılarda ise büyüme, hücre bölünmesi ve hücre kütlesinin artışı sonucu olur.

-Unutmayalım ki bölünme bir hücrelilerde büyümeyi değil, üremeyi sağlar.

GELİŞME

-Zigottan başlayıp yeni bir bireyin meydana gelmesiyle sonuçlanan olayların hepsine birden gelişme denir.

-Embriyonun gelişimi sırasında,

1. Bölünme (segmentasyon),

2. Hücre göçü (gastrulasyon)

3. Farklılaşma ve organogenez evreleri görülür.

1. Bölünme (segmentasyon):   Zigot oluşumundan sonra başlayan çok hızlı mitoz bölünmelere segmentasyon denir. Zigot, fallop tüpünde (döenme brusunda) iken başlar.

Segmentasyon sırasında;

-Büyüme olmaz.(Zigot madde miktarını arttırmadan gittikçe küçülen hücrelere bölünür.)

-Zigotun hacmi değişmez.

-Zigootun ağırllığı azallır.

-Segmentasyon sonucu oluşan her bir hücreye blastomer adı verilir.

-Zigotun ilk bölünmesiyle 2 blastomerli yapı oluşur. Oluşan her bir blastomer tekrar ikiye bölünerek ikinin katları (geometrik dizi)  şeklinde 4-8-16-32... blastomerden oluşmuş hücre topluluğunu meydana getirir.

-Birbiriyle aynı büyüklük ve genetik özelliklere sahip blastomerlerin oluşturduğu dut görünümündeki bu hücre topluluğuna morula denir.

-Morula evresinde embriyo, çok sayıda hücreden oluşmasına rağmen blastomerlerdeki toplam madde miktarı zigottakinden daha azdır. Çünkü zigot büyümeden bölünür ve yapısında bulunan vitellus (besin maddesi) hücre bölünmeleri sırasında enerji sağlamak için harcanır.

-Embriyonun kütlesi, döl yatağına tutunduktan sonra artmaya başlar.

-Moruladaki hücreler kenarlara doğru göç ederek blastula adı verilen içi boş top şeklinde bir yapı oluşturur. Bu yapının içindeki sıvı dolu boşluğa blastula boşluğu (blastosöl) denir. Birinci karın boşluğu adı da verilen blastula boşluğu geçici bir boşluktur. Daha sonraki gelişme evrelerinde bu boşluk kaybolur.

-Blastula evresindeki hücrelerin her biri çevreleriyle temas hâlinde oldukları için gaz alış verişini kolayca gerçekleştirir.

-Embriyo, blastula evresinde döl yatağına tutunmaya hazır hâldedir . Döl yatağına ulaşan yeterince gelişmiş zigot, blastosite dönüşmeye başlar. Blastosit hâlindeki hücre kümelerinden alınan her hücreye embriyonal kök hücre adı verilir. Gerektiğinde bu hücreler hücre kültüründe çoğaltılarak bilimsel araştırmalarda kullanılır.

2. Hücre göçü (gastrulasyon): Blastula oluştuktan bir süre sonra embriyonun alt bölümündeki hücreler, blastula boşluğuna doğru bir girinti oluşturur. Hücre göçüyle oluşan girinti, üstteki hücre tabakasıyla birleşene kadar devam eder. Bu evreye gastrulasyon , bu evredeki embriyoya da gastrula adı verilir.

- Gastrulasyonun başlaması ile blatosöl boşluğu ortadan

kalkarak bütün gelişme boyunca kalıcı olan gastrula boşluğu (ilk sindirim boşluğu= ilk bağırsak boşluğu) meydana gelir.

-Gastrula boşluğunun dışa açılan kısmına da blastopor denir. -Gastrula boşluğu gelişmenin daha sonraki evrelerinde sindirim kanalı hâline gelir.

-Blastopor, bazı ilkel canlılarda ağıza, gelişmiş canlılarda (mesela insanda)  ise anüse dönüşür.

-Gastrulanın iç kısımda kalan hücre tabakası endoderm, dışta kalan hücre tabakasına ise ektoderm adı verilir.

-Gastrula evresinin başlangıcında blastula yüzeyinden ayrılan hücrelerin bir kısmı girintinin her iki yanında mezenşim adı verilen hücreleri oluşturmaya başlar. Mezenşim hücreleri endoderm ve ektoderm arasında çoğalarak mezodermi oluşturur.

-Farklılaşma olayı gastrulada başlar.

İnsanda embriyonik gelişim

Şekiller: İnsanda embriyonik gelişim

3. Farklılaşma ve organogenez: Gastrula safhasında meydana gelen üç embriyonik tabakadan (ektoderm, endoderm ve mezoderm) organların gelişmesine organogenez adı verilir.

-Histogenez (doku oluşumu) ve organogenez (organ oluşumu)  gebeliğin ilk üç ayında gerçekleşir.

Farklılaşma ve organogenezi etkileyen faktörler olaylar:

-Hücre tabakalarının katlanması

-Hücre tabakalarının yarılarak ayrılması

 -Hücrelerin yoğun olarak kümeleşmesi

-Programlanmış hücre ölümleri.

Embriyonun anne karnındaki beslenmesi:

-Anne ile bebek arasındaki her türlü madde alışverişi plasenta (son, eş) adlı organ aracılığıyla gerçekleşir.

-Plasentanın bir bölümü endometrium'a yerleşmiş diğer ucu ise göbek kordonuna bağlıdır. Göbek kordonu da fetüs ile plasenta arasında madde alışverişi görevini üstlenmiştir.

Plasentanın görevleri

-Embriyoyu uterusa bağlar.

-Anne ile embriyo arasında madde alışverişini sağlar.

-Fetüs için beslenme, solunum ve boşaltım organı olarak görev yapar.

- Endokrin bez gibi hormon salgılar. (östrojen ve progesteron)

Plasentanın yapısı

Şekil: Plasentanın yapısı

 

user profile image
okul bebesi gönderdi.
19.11.2016 / 20.33

Allah sizden razı olsun tuttuğunuz altın olsun çok işime yaradı konu anlatımı için gayet iyi

user profile image
-B gönderdi.
11.12.2016 / 22.37

Çok güzel hazırlamışsınız. Teşekkür Ederim.

user profile image
İrem gönderdi.
20.12.2016 / 22.1

Bu siteyi şu an fark etmiş olmamın aptallığına ne demeli??? Çok ama çok iyi yazılmış teşekkürler

user profile image
Cann gönderdi.
23.12.2016 / 19.6

Ellerinize saglik

user profile image
baytu gönderdi.
26.12.2016 / 19.22

10.000. okuyucuyum

user profile image
headofmarijuana gönderdi.
3.1.2017 / 17.51

Gerçekten çok başarılı ve emek sarf edilmiş bir site olduğunu düşünüyorum. Görüp biraz incelediğimde hemen kaydoldum. Her senede her yaşta da YGSde LYSde kullanmayı düşünüyorum . Her şey muhteşem umarım site kapanmaz . Sitede her şekilde emeği geçen herkese çok teşekkür ederim .

user profile image
ayşegül gönderdi.
7.1.2017 / 15.5

Teşekkür ederim, çok yardımcı oldunuz.

user profile image
gönderdi.
11.1.2017 / 11.58

bu site işime çok yarıyor çok teşekkür ederim

user profile image
SWAT gönderdi.
11.1.2017 / 20.30

ÇOK İYİ

user profile image
eren gönderdi.
1.2.2017 / 20.13

cok ıyı cok muhtesem herkese tavsiye edicem

user profile image
Ponçik gönderdi.
11.2.2017 / 16.28

Saf bilgi paylaşıyorsunuz gereksiz kelime kullanmadan teşekkürler aradığımı buldum.

user profile image
Zeka küpü gönderdi.
16.3.2017 / 10.45

Gerçekte diğer herkesin dediği gibi harika bir site. Bizim fen hocamız da 4 ünite ödev verdi ve hepsini buradan yaptım. Çok teşekkür ederim. 😊👍👏

user profile image
Emirhan gönderdi.
3.4.2017 / 11.19

Bu site bi harika dostum

user profile image
Mr.X gönderdi.
16.4.2017 / 17.33

Vallaha 6. Sınıfım proje aldım embriyodan benim yaşım için planlar çok basitti burası çok güzel bilgi de anlaşılır 6 olduğum halde rahatlikla anladım teşekkürler

user profile image
serra kılıç gönderdi.
1.5.2017 / 10.42

TÜM PROJE ÖDEVİMİ BURADAN YAPTIM ÖĞRETMEN ÇOK BEĞENDİ :) ELLERİNİZE SAĞLIK.


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR