BİYOLOJİ PORTALI

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz

DİŞİ ÜREME SİSTEMİ ve MENSTRUAL DÖNGÜ HORMONLARI

1. Dişi Üreme Sistemi

-Dişi üremem sisteminin görevleri:

-Oogenez ile yumurta hücresini oluşturmak.

-Dişi eşey hormonlarını üretmek.

-Yumurtayı döllenmenin gerçekleşeceği yere taşımak

-Embriyonun gelişimi için uygun bir ortam sağlamak.

-Oluşan yavru bireyin doğumunu sağlamak.

-Dişi üreme sistemini oluşturan yapılar:

a)      Yumurtalıklar (ovaryumlar),

b)      Yumurta kanalı (fallopi tüpü),

c)      Döl yatağı (uterus, rahim),

d)      Döl yatağı ağzı (serviks)

e)      Vajina (doğum kanalı)

Şekil: İnsanda dişi üreme sistemi

a) Yumurtalıklar:

-Vücudun ön tarafında, karın boşluğunun

hemen altında, sağ ve solda yer alan badem şeklinde bir çift organdır.

-Yumurtalıklar hem oogenez denilen olayla yumurta üretir, hem de östrojen ve progesteron gibi hormonları salgılar.

b. Yumurta kanalı (Fallopi tüpü):                                  

-Yumurtalıkla rahim arasında bulunan bir kanaldır.

Yumurta kanalının yumurtalığa bakan ucu kirpikli huni şeklindedir.

-Kirpiksi uzantılar, yumurtalıktan atılan yumurtanın yumurta kanalına alınmasını sağlar.

-Yumurtanın rahime taşınması, yumurta kanalındaki sillerin tek yönlü dalgalanma hareketi yapması ile sağlanır.

- Dölleme olayı yumurta kanalında gerçekleşir.

-Döllenmiş yumurta ilk mitoz bölünmelerini yumurta kanalında geçirir ve 3 ile 5 gün içerisinde rahime ulaşır.

c. Döl yatağı (rahim, uterus):

-Embriyonun doğuma kadar büyüyüp geliştiği organdır.

-Karın bölgesinin alt tarafında, idrar kesesinin arkasında, kalın duvarlı ve kaslı bir yapıdır.

-Döl yatağının iç kısmı mukus salgılayan ve bol miktarda

kan damarı taşıyan endometriyum denilen tabaka ile kaplanmıştır.

Âdet döngüsünde mitoz bölünmeyle endometriyum kalınlığı artar. Böylece embriyonun gelişimi için uygun bir ortam hazırlanmış olur.

-Embriyo, gelişiminin ilk 2 ile 4 haftasında doğrudan endometriyumdan beslenir. Daha sonra embriyonun besin ve oksijen ihtiyacını plasenta karşılar.

ç. Vajina ve serviks:

-Vajina, döllenmemiş yumurtanın atılmasını, spermlerin dişi vücuduna bırakılmasını ve doğumun gerçekleşmesini sağlayan organdır.

-Dişi üreme sisteminin dışa açılan kısmıdır.

-Vajinayı döl yatağına bağlayan bölgeye serviks denir.

-Vajinanın üretra (idrar kanalı) ile bağlantısı yoktur.

NOT: Yumurtanın oluşumundan dışarıya atılıncaya kadar izllediği yol:

Ovaryum (yumurtalık)  →  Yumurta kanalı  →  Uterus

                                                                                         ↓

                          Dış ortam   ←Vajina ←(Döllenmemiş yumurta)

2. Dişilerde Menstrual Döngü (Âdet Döngüsü)

-Dişide yumurta hücresinin oluşması ve yumurtalık ile döl yatağında meydana gelen değişiklikler döngüsel olup belirli periyotlarda gerçekleşir. Kişiden kişiye değişiklik göstermekle birlikte yaklaşık 28 gün süren bu evreye menstrual döngü denir.

-Menstrual döngü, sıcak ülkelerde yaşayanlarda genellikle 13-14 yaş, soğuk ülkelerde yaşayanlarda ise 15-17 yaş arasında başlar ve 45-55 yaşına kadar devam eder.

-Yumurtlama ve menstrual döngünün bitmesine menopoz adı verilir.

-Menstrual döngü hormonların etkisiyle kontrol edilir.

-Menstrual döngüde ekili olan hormonlar:

a. Hipofiz bezinden salgılanan hormonlar:

-FSH=FUH (Folikül uyarıcı hormon)

-LH (lüteinleştirici hormon)                              Gonadotropinler

-LTH=PROLAKTİN (Lüteotropik hormon)

Yumurtalıklardan salgılanan hormonlar:

-Östrojen ve Progesteron hormonları

(FSH ve LH hem erkek hem de dişi üreme sisteminde etkili olan hipofiz hormonlarıdır.)

FSH=FUH (Folikül uyarıcı hormon) etkileri:

- Ovaryumda folikül gelişmesin, olgunlaşmasını sağlar, oogenezi başlatır.   

      -Yumurtanın olgunlaşmasını sağlar.                         

-Folikülden östrojen salgılanmasını uyarır.

-Östrojen hormonu etkileri:

- Mitoz bölünmeyi hızlandırarak döl yatağı duvarının kalınlaşmasını sağlar.

-Uterus hücrelerine bol kan damarı gelmesini sağlar.

-Uterustaki doku sıvısı miktarını arttırır.

-Böylece uterus iç çeperinin gelişmesini sağlar.

- Dişiye özgü ince ses gelişimi, üreme organlarının gelişimi,

dişiye özgü vucut yapısını kazanması gibi ikincil eşeysel özelliklerin ortaya çıkmasına neden olur.

- Progesteron hormonu etkileri

- Embriyonun tutunması için döl yatağının hazırlanmasını sağlar.

-Endometriyumun gelişmesini sağlar.

-Fallop tüpü hücrelerinde besin depo edilmesini sağlar.

- Gebelik durumunda döl yatağında kas kasılmasını önleyerek gebeliğin sürmesini sağlar. Azalırsa düşük gerçekleşebilir.

-Döllenme olmazsa korpus luteum bozulur ve progesteronun kandaki seviyesi hızla azalır. Bunun sonucunda uterus iç çeperi parçalanır ve döllenmememiş yumurta bir miktar kan ile birlikte dışarı atılır.

- LH (lüteinleştirici hormon) etkileri:

- Folikülün yırtılıp ovulasyonun gerçekleşmesini sağlar.

-Yırtılan folikülün korpus luteum haline gelmesini sağlar.

- Korpus luteumdan çok miktarda progesteron az miktarda östrojen salgılanmasını uyarır.

- LTH (Lüteo tropik hormom) = prolaktin:

-Yalnızca dişi bireylerde üretilir.

-Korpus luteumun devamını sağlar.

-Doğumdan sonra süt salgılanmasını ve süt bezlerinin gelişmesini sağlar.

- Memeliler hariç diğer canlılarda (Kuş ve Sürüngenlerde) annelik duygusunun gelişmesinde etkilidir.    

 

user profile image
rumeysa gönderdi.
7.11.2017 / 18.16

normalde sitelerde hayalet kullanıcı gibi dolaşırım yorum yapmayı sevmem ama çok işime yaradı teşekkürler :)

user profile image
F.Ç.A.L gönderdi.
11.11.2017 / 19.53

FERAY TUTUŞ ALLAHVERDİ'YE SELAMLAR!

user profile image
I'm Jinnonu gönderdi.
14.12.2017 / 19.3

Hoca yazmamız için beklemiyor ben de buradan tamamlıyorum çok sağ olun çok işime yarıyor


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR