BİYOLOJİ PORTALI

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz

EŞEYLİ ÜREME ve KONJUGASYON

-Eşeyli üreme: Farklı iki cinsiyetteki canlının üreme hücrelerinin birleşmesiyle yeni bir canlı meydana getirmesidir.

- Eşeyli üreme; tohumlu bitkilerde, bazı omurgasız hayvanlarda ve omurgalı hayvanların tümünde görülür.

- Dişi bireylerin üreme ana hücrelerinin oluşturduğu gametlere yumurta (n), erkek üreme ana hücrelerinin oluşturduğu gametlere sperm (n) denir. Dişi ve erkek gametin birleşmesi sonucu zigot oluşmasına döllenme adı verilir.

- Zigotun geçirdiği mitozlar sayesinde hücre sayısı artar ve yeni bir birey oluşturulur.

Eşeyli Üremenin Genel Özellikleri

1. Eşeyli üremenin temel olayları mayoz ve döllenmedir.

2.Eşeyli üreme ile oluşan bireyin iki atası vardır.

3. Tür içi kalıtsal çeşitlilik sağlar.

4.Oluşan bireyler değişen çevre şartlarına karşı dirençlidir. Yani adaptasyon yetenekleri yüksektir.

5. Üreme hızı düşüktür.

6. Çeşitliliğe neden olduğu için evrim açısından önemlidir.

Canlılarda genetik çeşitlilik yalnızca mayoz ve eşeyli üremeyle olmaz. Ayrıca konjugasyon ve partenogenez görülen canlılarda da kalıtsal çeşitlik ortaya çıkmaktadır.

KONJUGASYON (GEN AKTARIMI)

-Genetik özellikleri farklı aynı türden iki hücrenin yan

yana gelerek aralarında sitoplazmik köprü veya tüpe benzer bir bağlantı kurup gen aktarımını sağlaması olayıdır.

a. Bakterilerde konjugasyon: Bakteri hücrelerinde ana kalıtım maddesinden başka daha küçük bir halkasal DNA molekülü bulunur. Kendini eşleyebilen bu DNA molekülüne plazmit adı verilir. Olumsuz koşullarda bulunan bir bakteriye bu plazmit yarar sağlayabilir.

-Bakterilerdeki konjugasyonda görev yapan eşey piluslarının üretilmesi için gerekli bilgiyi taşıyan plazmite F plazmiti denir. -Tüm bakteriler F plazmiti taşımaz. Bu plazmiti taşıyan bakterilere F+ , taşımayanlara da F- adı verilir.

- Konjugasyon olayında gen aktarımı F+ dan F- ye doğru tek yönlü olarak gerçekleşir.

Bakterilerdeki konjugasyonu aşağıdaki gibi özetleyebiliriz:

1. F+ bakterisi, hücresinin dış yüzeyinden saça benzer

bir çıkıntı oluşturur ve bu çıkıntıya eşey pilusu denir.

2. F+ bakterisi eşey pilusu aracılığıyla F- bakterisine tutunur ve iki bakteri hücresi arasında sitoplazmik köprü kurulur.

3. Bu köprüden F+ plazmidinin bir zinciri F- bakteri hücresine aktarılır.

4. Bu zincirlerin eşlenerek çift zincirli hâle gelmesiyle F- hücresi F plazmidine sahip olur ve F+ olarak adlandırılmaya başlanır.

Sonuç: Konjugasyonla bakterilerde genetik çeşitlilik artar. Bak-

terilerin ani sıcaklık değişimleri, besin yetersizliği, kuraklık, antibiyotik uygulaması gibi durumlar karşısında hayatta kalma şanslarının arttırır. Bu sırada hücre sayısı artmaz.

Ancak olumsuz şartlara dirençli bakterilerin sayısı artar.

b. Paramesyumlarda konjugasyon:

1. İki paramesyum yan yana gelir.

2. Paramesyumların sitoplazmaları kaynaşır.

3.Küçük çekirdeklerden mayoz sonucunda n kromo- zomlu dört küçük çekirdek meydana gelir ve büyük çekirdek  erimeye başlar.                                                                                

4. Daha sonra üç haploit çekirdek de erir, kalan bir çekirdek mitoz bölünme geçirir.

5. Paramesyumlar, haploit iki küçük çekirdeğin birer tanesini  değiş tokuş yapar.

6. Çekirdekler kaynaşır,

diploit çekirdek meydana gelir.

7. Geçici olarak birbirine tutunmuş olan paramesyum- lar ayrılır. Her bir parames-yum için üreme olayları devam eder.

8. Ayrılan her paramesyumdaki

diploit çekirdekler arka arkaya üç defa mitoz bölünme geçirir. Sekiz diploit küçük çekirdek meydana gelir. Büyük çekirdeğin erimesi tamamlanır.

9. Oluşan çekirdeklerden üçü                          

eriyerek kaybolur. Bu çekir- deklerden dördü büyüyerek büyük çekirdeğin özelliğini kazanır, bunlar yavru hücre- lere paylaştırılır. Diğeri ise küçük çekirdek olarak kalır.

10. Hücre bölünürken küçük çekirdekler de bölünerek yavru hücrelere aktarılır.

11. Her paramesyum arka arkaya iki kez bölünerek dört yavru oluşturur.

12. Konjugasyon yapan diğer paramesyumdan da 4 yavru oluşur. Dolayısı ile sonuçta 8 yeni paramesyum oluşmuş olur.

                                                                           

Bakteri Konjugasyonunda;

Paramesyum Konjugasyonunda:

Gen aktarılır.

Çekirdek aktarılır.

Gen aktarımı tek yönlü olur

Çekirdek aktarımı karşılıklı olur.

Mayoz bölünme ve döllenme görülmez.

Mayoz bölünme ve döllenme görülür.

Birey sayısı artmaz.

Birey sayısı artmaz. (ancak konjugasyondan sonra eşeysiz üreme ile artar.)

 

user profile image
özgür selağzı gönderdi.
14.12.2016 / 20.26

Teşekkürler süper bir site çok işime yarıyor..

user profile image
Sinem Berker gönderdi.
20.12.2016 / 21.55

Degerlı hocam,,sıtenızı buyuk bur begenıyle takıp edıyorum.. Yalnız haddım olmadan gordukce duzeltmenızı ısteyecegım bır kac nokta var.. Endomıtoz ornegı olarak kas hucrelerının alınması doğru degıldır hocam.. Saygılarımla..

user profile image
ergün önal gönderdi.
20.12.2016 / 23.48

Ne demek haddim olmadan demek hocam. teşekkür ederim. elbette o örnek orda olmamalı. sehven mi diyelim, dalgınlıkla mı diyelim, akıl tutulması oldu mu diyelim. Olmuş artık. En kısa sürede düzeltilecektir. Benzeri tespitlerinize her zaman açığım hocam. Önemli olan bilinen en doğruya ulaşmak. Katkınız olursa memnun olurum. saygılarımla....

user profile image
Uğur unlu gönderdi.
14.6.2017 / 14.59

Endomitozda kas örneği doğru degildir

user profile image
Ergün Önal gönderdi.
15.6.2017 / 1.34

Endomitoz konusunda kas örneği verilmemiştir. Siz nerede gördünüz. Yazarsanız kontrol ederim.


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR