BİYOLOJİ PORTALI

HÜCRE İSKELETİ ve SENTROZOM

HÜCRE İSKELETİ

-Ökaryot hücrelere şeklini veren ve hücre içi organizasyonu sağlayan yapıların tümü hücre iskeleti olarak adlandırılır.

-Prokaryot hücrelerde hücre iskeleti bulunmaz.

-Hücre iskeleti üç temel yapıdan oluşur.

-Bunlar mikrofilament, ara filament ve mikrotübüldür.

 

Mikrofilament, Ara filament, Mikrotübül

   Şekil: Mikrofilament    Ara filament         Mikrotübül

 

-Mikroflament: Kas doku liflerinin (aktin ve miyozin) kısalıp uzamasında, amipte sitoplazma hareketi ile yalancı ayak oluşumunda ve hayvan hücrelerinde bölünme sırasında boğumlanmasında görev alır.

-Ara filamentler: Hücre şeklinin ve hücre içi yapıların sabitlenmesinde görev alır. Örneğin çekirdeğin hücre içindeki yerinin sabitlenmesini ara filamentler sağlar.

-Mikrotübül: Hücre şeklinin belirlenmesinde, hücrelerin ve hücre içindeki organellerin yer değiştirmesinde, mitoz sırasında kromozomların ayrılmasında görev alır. Ayrıca bitki hücrelerinde hücre duvarının yapısındaki selüloz liflerinin düzenlenmesinde de rol oynar. 

   

Hücre iskeleti

Şekil: Hücre iskeleti

Hücre İskeleti Elemanları

Mikrofilament,

Ara filament

Mikrotübül

-Aktin proteinle-

rinden olşur.

-Oldukça incedir.

-Hücre şeklinin korunmasında,

-Kasların kasılmasında,

-Yalancı ayak oluşumunda,

-Besinlerin ince bağırsaktan emilmesinde,

- Hayvan hücrelerinde bölünme sırasında boğumlanmasında

görevlidir.

-Lifli fibröz proteinlerden oluşur.

Mikroflamentlerden kalın, mikrotübüllerden incedir,

-Hücre şeklinin korunmasında,

-Hücre içi yapıların sabitlenmesinde

-Derinin mekanik etkilerden korunmasında görevlidir.

-Tübülin denilen proteinlerden oluşur.

-Hücre şeklinin korunmasında,

-Hücrelerin ve hücre içindeki organellerin yer değiştirmesinde, Mitoz sırasında kromozomların ayrılmasında görev alır.

Mikrotübüllerden Oluşan Bazı Yapılar

SENTROZOM (SENTRİYOLLER)

-Hayvan hücrelerinde bulunan ve birbirine dik iki sentriyolden oluşmuş zarsız bir yapıdır. 

-Aynı zamanda mantarlarda ve basit yapılı bitkilerde de bulunur.

-Her bir sentriyol üçer üçer bağlanmış dokuz grup mikrotübülün birleşmesinden oluşur.

 

-Hücre bölünmesi öncesinde kendini eşler. Zıt kutuplara çekilir. Aralarında iğ ipliği oluşur.

-Görevi; Hücre bölünmesi sırasında kromzomların kutuplara çekilmesini sağlayan iğ ipliklerini oluşturmaktır.

-Olgun alyuvar, sinir ve kas hücrelerinde, gelişmiş bitki hücrelerinde, yumurta hücresinde bulunmaz.

-İnsanlar sentrozomlarını sperm hücresinden yani babadan alırlar. 

BİR HATIRLATMA: Kanser tedavisinde uygulanan yöntemlerden biri de kemoterapidir. Kemoterapideki ilaçlar hücre bölünmesi esnasında sentriyoller arasında oluşan iğ iplikleri üstünde etkilidir. Bu ilaçlar iğ ipliklerinin oluşmasını engelleyerek kanserli hücrelerin bölünüp çoğalmasını durdurur.

SİLLER ve KAMÇILAR

-Siller ve kamçılar ökaryot hücrenin hareketini sağlayan yapılardır. Bunlar mikrotübül yapılı olmasıyla sentriyollere benzer.

-Siller hem bir hücreli hem de çok hücreli ökaryot canlılarda bulunur.

-Örneğin, memelilerde solunum yollarının iç yüzeyini kaplayan hücreler sillidir.

-Bir hücrelilerden paramesyumun su içerisinde hareketi sillerle sağlanır.

Sil

Sil

Paramesyumda siller

Solunum yollarının iç

yüzeyindeki silli hücreler

    -Kamçılar, sillerden daha uzun olmaları ve dalga benzeri hareketleriyle farklılık gösterir.

-Hücrede bir ya da iki tane bulunur. 

-Örneğin bazı bakterilerde, öglena ve memeli spermlerindeki hareket kamçı ile sağlanır.

Bakterideki kamçı

Öglenada kamçı

Spermde kamçı

 


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR