BİYOLOJİ PORTALI

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz

SINIFLANDIRMANIN ÖNEMİ VE SINIFLANDIRMA BİRİMLERİ

Canlıları benzer özelliklerine göre gruplara ayırmaya sınıflandırma denir. Sınıflandırmayı inceleyen bilim dalına ise Biyosistematik (taksonomi) denir.

Sınıflandırmanın Amacı

a. Çok fazla çeşitliliğe sahip olan canlıları daha kolay öğrenilebilir hale getirmek.

b. Canlılarla ilgili genelleme yapabilmek: Bir gruptaki canlılardan birisi incelenip öğrenilirse, aynı gruptaki diğer canlılar hakkında da bilgi edinilmiş olur.

c. Aynı canlının, farklı bölgelerde farklı adlarla tanınmasını engeller.

d. Günlük yaşamda kullanılan yaygın isimler canlının bilimsel  özelliklerini doğru anlatmayabilir. Örneğin denizatı bir balıktır. Denizhıyarı bir hayvandır. Halka kurdu ise bir mantardır. Bu adlar organizmaların yaygın adıdır ve bu canlıların tümü suda yaşar. Bilimsel adlandırma yöntemine uygun olarak yapılan adlandırmalar yaygın adların kullanılmasıyla ortaya çıkacak karışıklıkları önler.

-İlk sınıflandırma çalışmaları eski Yunanlılar zamanında

başlamıştır.  Aristo (MÖ 384-322) canlıları bitkiler ve hayvanlar olarak sınıflandırmıştır. Aristo hayvanları yaşam ortamlarına göre de karada yaşayanlar, suda yaşayanlar ve havada yaşayanlar olmak üzere üç gruba ayırmıştır.

Sınıflandırma Çeşitleri

1. Yapay (ampirik) sınıflandırma: Canlıların dış görünüşlerine ve yaşadıkları yere bakılarak yapılan sınıflandırmaya yapay (ampirik) sınıflandırma veya suni sınıflandırma denir.

-Aristo döneminde yapılan sınıflandırma yapay sınıflandırmadır.

Bu tür sınıflandırma günümüzde geçerliliğini kaybetmiştir. Dayandığı temel analog (görevdeş) organlar ve şekil benzerliğidir.

Analog organ (görevdeş organ) : Kökenleri farklı, görevleri aynı olan organlara analog organ denir.

Örnek: Sineğin ve yarasanın kanadı, arı ve serçenin kanadı analog organlara örnek olarak verilebilir. Her ikisi de uçmaya yarar, fakat yapıları birbirinden farklıdır.

2. Doğal (filogenetik) sınıflandırma: Canlıların köken (orjin)

benzerliklerine, akrabalık derecelerine, sahip oldukları homolog yapılarına bakılarak yapılan sınıflandırmaya denir. İlk doğal sınıflandırmayı yapan bilim insanı John Ray (Con Rey) dir.

Doğal sınıflandırmada temel alınan kriterler:

-Hücre yapısı ve sayısı

-Homolog organ

-Protein benzerliği (gen, DNA benzerliği)

-Beslenme ve üreme şekli

-Vücut simetrileri

-Boşaltım atığı çeşitleri

-Akrabalık dereceleri

-Embriyonik gelişimleri -Kanlarını çökelme oranları

Homolog Organ : Kökenleri (orjin) aynı, görevleri farklı veya aynı olabilen organlardır. Böyle organlara yapıdaş (kökendeş) organlar da denir. İnsanın kolu, balinanın yüzgeci ve kuşun kanadı homolog organa örnek verilebilir. Üçü de aynı kemiklere sahip olmasına rağmen insanın kolu tutmaya, balinanın yüzgeci yüzmeye, kuşun kanadı uçmaya yarar.

Yapay (ampirik) sınıflandırma

Doğal (filogenetik) sınıflandırma

Analog organlar dikkate alınır.

Homolog organlar dikkate alınır.

Nitel gözlem yapılır

Hem nitel hem vicel gözlem yapılır

Canlı türleri adalndırılmamıştır.

İki kelimeden oluşan tür ismi kullanılmıştır.

Evrensel dil kullanılmamıştır.

Evrensel dil (latince) kullanılmıştır.

Günümüzde geçersizdir.

Günümüzde geçerlidir.

Sınıflandırma Basamakları ve İkili Adlandırma

Sınıflandırmanın  en küçük birimi türdür.

Tür; ortak bir atadan gelen ,yapı ve görev bakımından benzer organlara sahip, yalnızca kendi aralarında üreyebilen ve kısır olmayan döller meydana getiren canlıların oluşturduğu topluluktur.

-Tür kavramı ilk defa John Ray  tarafından kullanılmış, Carl Linne tarafından tanımlanmıştır.

-At ile eşek birbiriyle çiftleşmesine rağmen yavruları olan katır kısır olduğundan farklı tür olarak alınır. Ayrıca katır tür olmadığından dolayı sistematikte yeri yoktur.

-Aynı türden canlıların kromozom sayıları, yaşama ortamları, boşaltım ürünleri, embriyonik gelişimleri aynıdır. Protein yapıları ise

bir başka canlıya göre birbirine daha çok benzer.

-Aynı türün bütün kromozom sayıları aynıdır. Ama kromozom sayısı aynı olan iki canlı aynı türden olmayabilir.

-Örnek: İnsanda  46 kromozom varken moli balığında da 46 kromozom vardır ama farklı türlerdir.

İki canlının aynı tür olduğunu gösteren en önemli kanıt, çiftleşebilmeleri, çiftleştiklerinde yavrulrının olması değil, çiftleştiklerinde verimli döl oluşturabilmeleridir. Yani yavrularının da kısır olmamalarıdır.

 

ÇÖZÜMLÜ SORU:

Yukarıdaki soy ağacında gösterilen A ile B nin ve C ile D nin aynı türden olduğunu kanıtlayan bireyler hangi numara ile verilmiştir?

ÇÖZÜM: A ile B çiftleşmiş 1-2 ve C ile gösteilen çocukları olmuş. C ile D çiftleşmiş 3 ve 4 ile gösterilen çocukları olmuş. Bu çocuklar, A ile B nin ve C ile D nin aynı tür olduğunu kanıtlayamaz. Bu çocukların da çocukları olmuş ise bu durum kanıt olarak kullanılır. Buna göre A ile B nin çocukları olan C, D ile çiftleşmiş ve 3 ve 4 numaralı çocukları olmuş İşte bu çocuklar A ile B nin aynı tür olduğununu, C ile D nin ise aynı tür olduğunu 6 numaralı çocuk kanıtlar.

Cevap: A ile B için : 3-4; C ile D için : 6

İkili adlandırma

-Türler  ikili adlandırma yöntemi (binominal adlandırma) ile adlandırılırlar.

-Bu ikili adlandırmada ilk ad türün ait olduğu cinsi ifade eder ve ilk harfi büyük yazılır. Bizim kullandığımız soy isimlerimize karşılık gelir. Bunun için ilk kelime  yani cins isimi aynı olan canlılar akraba kabul edilir. Dolaysı ile benzer özellikleri de fazladır.

 İkinci ad tanımlayıcı ad olarak kullanılır ve küçük harfle yazılır. Bizim özel isimlerimize karşılık gelir. Aynı olması akraba olduğunu göstermez. İkisi birlikte tür adını oluşturur.

-Tür ve cins adları yazılırken eğik  (italik) yazı karakteri kullanılır.

Sınıflandırma basamakları

Sınıflandırmanın  en küçük birimi türdür. Bir birine yakın ve benzerlik gösteren türler bir araya gelerek cinsleri oluşturur. Benzer cinsler, aile(familya)yı; benzer Aile’ler Takım’ı, benzer Takım’lar Sınıf’ı, benzer Sınıf’lar Şubeyi ve Şube’ler Alem’i oluştururlar.

 

NOT1: Sınıflandırma basamaklarından birisi aynı ise üst basamaklar  kesinlikle aynıdır. Fakat alt kısımdakiler aynı olmayabilir.

Örneğin İki birey aynı cinste bulunuyorsa, mutlaka familya, takım, sınıf, şube ve alemleri aynıdır.

NOT 2: Hayvan türlerinde embriyonun ilk evrelerinde önce şube özellikleri, en son ise tür özellikleri ortaya çıkar. Hayvanların beslenme şekli takım özelliklerinin belirlenmesinde kullanılır.

 

user profile image
Sevim gönderdi.
18.7.2017 / 1.24

Emeginize sağlık çok güzel özetlemişsiniz.güzel ve çok faydalanacagimi düşündüğüm bir portal oluşturmuşsunuz. Tesekkurler

user profile image
yasin gönderdi.
29.10.2017 / 15.43

homolog organlara örnek olarak insanın kolu, balinanın ön yüzgeci ve kuşun kanadı verilmiş. kuş kanadı; insan kolu ve balina ön yüzgeci ile homolog değildir.


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR