BİYOLOJİ PORTALI

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz

ÇEKİRDEĞİN YAPISI ve GÖREVLERİ

Hücrenin Bilgi Merkezi: Çekirdek

-Çekirdek, içerdiği DNA nedeni ile hücrenin yönetim merkezidir.

-Prokaryotlar gibi çekirdeksiz hücreler de vardır. Fakat bu hücrelerde yönetimi sağlayan DNA, sitoplazmada bulunur.

-Çekirdek, bir çok hücrede bir tanedir. Bazı hücrelerde çekirdek sayısı birden fazla olabilir. (Kas hücreleri, mantar hücreleri gibi)

-Amiplerle yapılan deneyler, çekirdeğin hücre hayatı için gerekli olduğunu ortaya koymuştur.

-Çekirdeği çıkarılan bir amibin ve çıkarılan çekirdeğin uygun şartlarda bekletilmesine rağmen, yaşamadığı gözlenmiştir.

-Amip aşağıdaki şekildeki gibi bölündüğünde çekirdeğin bulunmadığı sitoplazma parçası ölürken çekirdeğin bulunduğu sitoplazma parçasının yaşamaya devam ettiği gözlenmiştir.

SONUÇ: Hücre canlılığının devam etmesi için sitoplazma ve çekirdek bir arada bulunmalıdır.

Çekirdeğin üç temel görevi vardır.

- DNA’daki bilgilere göre üretilen enzim ve hormonlarla (işlevsel proteinlerle) hücreyi yönetir.

- Depoladığı bilgileri hücre bölünmesi ile yeni hücrelere aktarır.

-Canlılardaki farklı kalıtsal özellikleri oluşturur.

Bir çekirdek 4 bölümden oluşur.

1. Çekirdek zarı (Karyolemma) 

2. Çekirdek plazması (Karyoplazma)

3. Çekirdekçik (Nukleolus) 

4. Kromatin iplik ve kromozomlar

Çekirdek ve bölümleri

Şekil: Çekirdek ve bölümleri

 

 

1. Çekirdek zarı

-Çekirdek hücrenin diğer kısımlarından bir zar ile ayrılır.

-Zar, çekirdeğe şekil ve direnç kazandırır.

-Çekirdek zarı hücre bölünmesi sırasında kaybolur (çözünür), bölünme tamamlandıktan sonra yeniden oluşur.

-Çift katlı yapıdadır ve hücre organellerinden ER ile bağlantılıdır.

-Çekirdek zarının dış yüzeyinde ribozomlar yer alır.

-Zar üzerinde protein yapısında olan, por adı verilen geçitler bulunur.

-Porlar, RNA, ATP ve protein gibi büyük (polimer) moleküllere geçirgendir.

2. Çekirdek plazması (Karyoplazma)

-Çekirdek içini dolduran sıvıdır.

-Sitoplazmanın devamı gibidir, ancak çözünmüş madde ve nükleik asitler bakımından daha yoğundur.

-Bu yapı içinde protein, enzim ve mineral maddeler de bulunur.

-İçinde kromatin iplikler ve çekirdekçik yer alır.

3. Çekirdekçik (Nukleolus)

-Bir zarla çevrili değildir.

-Çekirdekçikte rRNA sentezlenir ve proteinlerle birleştirilerek ribozomun alt birimleri oluşturulur.

-Çekirdekçiğin büyüklüğü ve sayısı, canlının türüne ve hücrenin büyüme evresine göre değişir.

-Protein sentezinin daha yoğun olduğu hücrelerde çekirdekçiğin daha büyük olduğu görülmektedir.

-Çekirdekçik, hücre bölünmesi sırasında çözünür, daha sonra yeniden oluşur.

4. Kromatin iplik ve kromozomlar

-Çekirdekte bulunan DNA histon denilen proteinlerle birlikte kromatin adı verilen yapıyı oluşturur.

-Hücre bölünmesi sırasında bu kromatinler, kısalıp kalınlaşarak kromozomları oluşturur.

-Kromozomlar birbirinin kopyası iki kromatit içerir. Çünkü, DNA zinciri bölünme öncesi eşlenmiştir.

-Canlının kalıtsal karakterlerini taşıyan kromozomlar hücrelerde türe özgü sayıda bulunur.

-Örneğin insanda 46, nilüferde 160, köpekte 78 kromozom vardır.

-Değişik canlıların aynı sayıda kromozom taşımaları onların, aynı türden olduklarını göstermez.

-İnsan, siyah moli balığı ve kurtbağrı ağacı 46’şar kromozom taşır. Ancak birisi insan, birisi hayvan, birisi de bitkidir.

-Canlıların gelişmişliği ile kromozom sayıları arasında doğrudan bir ilişki de yoktur. Örneğin insanda kromozom sayısı 46 iken, damarlı tohumsuz bir bitki olan eğrelti otunda 500 tane kromozom bulunur.

-Canlıların benzerliği konusunda en önemli kriter, DNA şifrelerinin (gen dizilimlerinin) benzer olmasıdır.

-Gen, belirli sayıda (yaklaşık 1500)  nükleotitten oluşan ve en az bir proteinin veya RNA’nın sentezinden sorumlu DNA parçasıdır.

DİKKATİMİZDEN KAÇMASIN !

-Hücre organellerinin faaliyeti sonucu hücrenin ozmotik basıncı değişir. Su harcayan organeller;

-Lizozom,  -Kloroplast,   -Kontraktil koful

ozmotik basıncı arttırır. Bir başka ifade ile turgor basıncını azaltır.

-Diğer organeller ise ozmotik basıncı azaltır.

Yani turgor basıncının arttırır.

 

 


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR