BİYOLOJİ PORTALI

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz

İNSANDA BOŞALTIM SİSTEMİ-4

3.SALGILAMA (=AKTİF BOŞALTIM)

Glomerulustan bowman kapsülüne geçemeyen bazı iyonların (H+, K+, NH4+), antibiyotik, NH3, bikarbonat ve boya gibi bazı atık maddelerin aktif taşıma ile kılcal damarlardan nefron kanallarına verilmesidir. Ağırlıklı olarak distal tüpte gerçekleşir. Proksimal tüpte de bir miktar salgılama olur.

-Salgılama olayının yönü geri emilimin tam tersidir.

-Süzülme, geri emilme ve salgılama olayları sonucu oluşan idrarın yapısında üre, ürik asit, kreatin gibi organik maddelerle su, kalsiyum, potasyum, sodyum, klor, fosfat, amonyak gibi inorganik maddeler bulunur.

-Hidrojenin idrarla atılması nedeniyle idrar pH’ı genelde asidiktir. Ortalama idrar pH'ı 6 olarak kabul edilmektedir.

İnsanın vücudunda en yoğun ozmotik basınca sahip sıvı idrardır.

 

Şema: Bir nefronda süzülme, geri emilme ve salgılamanın gerçekleşmesi

Böbrek atardamarı ve toplardamarı içindeki kanın bileşimi:

Maddeler

Böbrek atardamarı

Böbrek toplardamarı

CO2

Az

Fazla

O2

Fazla

Az

Su

Fazla

Az

Üre*

Fazla

Az

Tuz

Fazla

Az

Glikoz

Fazla

Az

Vitamin

Fazla

Az

Kan basıncı

Fazla

Az

Kan akış hızı

Fazla

Az

Atık madde

Fazla

Az

Plazma proteinleri

Eşit

Protein ozmotik basıncı

Eşit

Kan hücresi

Eşit

*NOT: Vücuttaki üre miktarının minimum olduğu damar böbrek toplardamarıdır.

BÖBREKLERİN GÖREVLERİ

-Kanın su ve tuz miktarını düzenler.

-Kanın asit-baz dengesini ayarlar.

-Kan asitliği artmaya başladığında nefron kanalcıklarına H+ iyonları salgılanır.

-Kanın asitliği azalırsa H+ iyonları geri emilir, nefron kanalcıklarına bikarbonat iyonları (HCO3-) iyonları salgılanır.

-Kandaki yararlı maddelerin idrar ile birlikte atılmasını önler.

-Kan basıncının düzenlenmesinde rol oynar.

-Ürettiği eritropoetin hormonu ile alyuvar yapımını uyarır. (Bu hormon doku hücrelerindeki oksijen miktarı azalırsa salgılanır.)

-Uzun süren açlık durumunda amino asit ve gliserol gibi monomerlerden glikoz sentezler.

İDRAR MİKTARININ DÜZENLENMESİ

-Memelilerde idrar miktarı; hava sıcaklığına, kan basıncına, alınan sıvı miktarına, henle kulpu ve toplama kanalı uzunluğuna bağlı olarak değişebilir.

Sıcak ortamdaki değişim

Soğuk ortamdaki değişim

-Kılcal damarlar genişler,

-Kan basıncı azalır,

-Süzülme hızı azalır,

-Terleme ile su kaybı artar,

-İdrar miktarı azalır.

-Kılcal damarlar daralır,

-Kan basıncı artar,

-Süzülme hızı artar,

-Terleme ile su kaybı azalır,

-İdrar miktarı artar.

-Sıcak ortamlarda yaşayan memelilerde, henle kulpu ve toplama kanalı uzun, malpighi piramitleri büyüktür.

-Soğuk ortamda yaşayan memelilerde henle kulpu kısa, toplama kanalı uzun, malpighi piramitleri küçüktür.

 

UYGULAMA: Aşağıda bir nefronun bazı bölümleri numaralarla gösterilmiştir.

Buna göre aşağıdaki soruları doğru ise “D” yanlış ise “Y” harflerini kullanarak cevaplandıralım.

-1’e göre 6’da üre miktarı azdır. ( D )

(Açıklama: Vücuttaki üre miktarının minimum olduğu damar böbrek toplardamarıdır.)

-6’ya göre 1’de su miktarı fazladır. ( D )

-6’ya göre 8’de ozmotik basınç yüksektir. ( D )

(Açıklama: İnsanın vücudunda en yoğun ozmotik basınca sahip sıvı idrardır.)

-2 ve 3’de üre miktarı eşittir. ( Y )

(Açıklama: 2 ile gelen ürenin büyük kısmı süzülme ile bowman kapsülüne geçmiştir.)

-1’e göre 6’da kan proteinleri fazladır. ( Y )

(Açıklama: Kan proteinleri damar dışına çıkmaz. Bütün damarlarda eşittir)

-1’e göre 6.’da glikoz miktarı azdır. ( D )

(Açıklama: 1 ile gelen glikozların tamamı geri emilir. Ancak böbrek hücrelerinin yaptığı oksijenli solunumda glikoz harcandığı için 6’da azdır.)

-4 ve 5’de üre miktarı eşittir. ( D )

-6’ya göre 8’de su miktarı fazladır. ( Y )

(Açıklama: Suyun %99’u geri emilmektedir.)

 

user profile image
Ecem gönderdi.
5.6.2017 / 18.20

Notlar için çok teşekkürler gerçekten faydama dokundu. Emeğinize sağlık...


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR