BİYOLOJİ PORTALI

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz

SİNDİRİM SİSTEMİ-3 İNSANDA SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI-2

4. MİDE

-Sindirim sisteminin en geniş kısmıdır. Diyaframın altında, karın boşluğunun üst sol bölgesinde bulunur.

-Yemek borusu ile bağlandığı yere mide ağzı (kardia), ince bağırsağa bağlandığı yere mide kapısı (pilor) bölgesi, midenin en geniş kısmına da fundus denir.

-Mide duvarı üç tabakadan oluşur:

§ İç kısmında mukus ve sindirim enzimlerini salgılayan hücrelerin oluşturduğu mukoza tabakası bulunur.

§ Ortasında da enine, boyuna ve çapraz yerleşmiş düz kaslar vardır.

§ Midenin en dış kısmında bağ dokusu vardır. Bağ dokunun üzerini ise periton adı verilen karın zarı örter.

Peritonun salgıladığı sıvı, mide ve bağırsakların, dıştan kaygan olmasını sağlar ve sürtünmeden dolayı organların birbirlerine zarar vermesini önler.

-Midenin temel görevleri:

1. Alınan besinleri geçici olarak depolar.

2. Kasılıp gevşeme hareketleri ile besinlerin mekanik sindirimlerini gerçekleştirir. 

3. Proteinlerin kimyasal sindirimini başlatır.

4. İçinde besin varsa, mide kasları dalgalanma hareketi ile besinleri yarı sıvı bulamaç halindeki kimusa dönüştürür.

5. Asidik ortamı sayesinde bazı mikroorganizmaları yok eder. (Doğal bağışıklık sağlar.)

6. B12 vitaminin emilimi için gerekli olan kimyasalı üretir.

-Midenin çalışmasını vagus siniri ve gastrin hormonu düzenler.

-Mide iç duvarını astarlayan hücreler mide özsuyu denilen sindirim sıvısını üretir.

- Mide özsuyunun bileşiminde; Mukus, HCl (hidroklorik asit), pepsinojen enzimi, çok az lipaz enzimi, sütle beslenen çocuklarda lap enzimi (renin) bulunur. (Aslında LAP diye bir enzim yok bilmenizi isterim)

Mideden hidroklorik asit (HCI) salgılanmaz. Bazı bez  hücreleri (parietal hücreler), hidrojen (H+) ve klor (Cl-) iyonlarını mide boşluğuna ayrı ayrı salgılar. Bu iyonların mide boşluğunda birleşmesiyle HCl oluşur.

-Mukus, HCl’yi bağlayıp aside karşı tampon görevi yaparak mide duvarının sindirilmesini önler.

-Pepsinojen, aktifleştikten sonra proteinlerin kimyasal sindirimini başlatır. Proteinlerin küçük polipeptit parçalarına (pepton) dönüşmesini sağlar.

HCl’nin görevleri;

§ İnaktif durumdaki pepsinojeni aktif pepsine dönüştürür.

§ Pepsin enziminin çalışması için uygun pH ortamı oluşturur.

§ Besinlerle birlikte vücuda giren mikroorganizmaların öldürülmesini sağlar.

§ Pankreas ve bağırsak bezlerinin salgı yapmasını uyarır.

§ Besinlerin yapısındaki proteinlerin yapılarının bozulmasına neden olur ve böylece kimyasal sindirimi kolaylaştırır. 

-Midenin kendi kendisini sindirmesini önleyen faktörler;

1. Üretilen yoğun mukus salgısı.

2. Pepsin enziminin inaktif olarak (pepsinojen) salgılanması.

3. Gastrin ve enterogastin hormonlarının düzenleyici etkisi. (Midenin boşuna salgı üretmesini engeller.)

Midenin enzim salgılamasını uyaran faktörler:

 1. Hormonal etki: Midenin yapısında bulunan bazı hücreler- den (G hücreleri) salgılanan gastrin hormonu, midenin salgı yapan hücrelerine etki ederek enzim üretimini uyarır.

2. Sinirsel etki: Besinlerin tadı ve kokusu beyinde ilgili merkezleri uyardığında parasempatik sinirler aracılığı ile midenin çalışmasını hızlandırır.

3. Mekanik (fiziksel) etki: Besinlerin mide duvarına teması, midede salgı yapılmasını uyarır.

5. İNCE BAĞIRSAK

-Mide ile kalın bağırsak arasında yer alan uzun kıvrımlı (yaklaşık 7.5 m. boyunda) bir yapıdır.

- Karbonhidrat, yağ ve protein gibi tüm besin maddelerinin sindiriminin tamamlandığı ve sindirilen besinlerle diğer küçük moleküllerin emilerek kana geçtiği yerdir.

-İnce bağırsağın mideden sonra gelen ilk kısmına onikiparmak bağırsağı (duodenum) adı verilir. Burası sindirimin ve emilimin en yoğun gerçekleştiği yerdir. Pankreas özsuyu ve safranın sindirim kanalına girişi burada gerçekleşir.

-Onikiparmak bağırsağından sonra gelen orta kısma boş bağırsak (Jejenum), boş bağırsaktan kalınbağırsağa kadar olan kısmına ise kıvrımlı bağırsak (İleum) adı verilir.

-İnce bağırsak, midede olduğu gibi içten dışa doğru mukoza tabakası, düz kaslar ve bağ dokudan oluşur. Bağ dokusunun üzerini periton örter.

-İnce bağırsağın iç yüzeyindeki mukoza tabakası, besinlerin emilimini artırmak için katlanarak bağırsak boşluğuna doğru villus (tümür) adı verilen kıvrımlar oluşturur. Villusları oluşturan epitel hücrelerinin yaptığı sitoplazmik uzantılara mikrovillus denir. Villus ve mikrovillusların sindirim ile ilişkisi yoktur. Bu yapıların görevi ince bağırsaktaki emilim yüzeyini artırmaktır.

-Bu yapılar sayesinde ince bağırsağın boş bağırsak (jejenum) denilen orta bölümünde maksimum geri emilim gerçekleşir.

6. KALIN BAĞIRSAK

Sindirim kanalının ince bağırsaktan sonra başlayıp anüs ile biten yaklaşık 1,5-2 m uzunluğundaki kısmıdır.

Üç önemli görevi vardır:

1. Su, sodyum, klor ve potasyum gibi elektrolitlerin kana emilimini tamamlamak, mukus salgılamak.

2. B ve K vitamini üreten faydalı bakteriler için yaşam ortamı oluşturmak ve bu vitaminlerin emilimini gerçekleştirmek,

3. Dışkının vücuttan atılıncaya kadar geçici olarak depolanmasını sağlamaktır.

Kalın bağırsakta ince bağırsaktan farklı olarak mukoza taba- kasında villuslar, hormon ve enzim üreten hücreler bulunmaz. Bu nedenle kalın bağırsakta kimyasal sindirim gerçekleşmez.

Kalın bağırsağın ince bağırsak ile birleştiği yere kör bağırsak denir. Kör bağırsakta bulunan parmak şeklindeki çıkıntı apandis adını alır. Bu bölgenin iltihaplanmasına apandisit denir. Dışkı düz bağırsakta geçici olarak depolanır ve anüsten dışarı atılır.

Apandis, bağışıklık sistemine az oranda katkıda bulunan akyuvarları içerir.

user profile image
Nil gönderdi.
10.2.2017 / 12.56

Lap diye bir enzime neden yok dediniz ?

user profile image
Ergün Önal gönderdi.
11.2.2017 / 14.42

1. “süt çocuklarında lap (renin) enzimi bulunur. " Bu ifade bilimsel olarak yanlıştır. Bahsedilen enzim renin değil (bu madde böbreklerden salgılanır) rennin enzimidir; ancak bu enzim sadece geviş getiren hayvanların (Ruminantia takımı) yeni doğmuş yavrularının midelerinden (abomasum=şirden kısmından) salgılanır. Bebeklerde rennin değil, pepsinojen salgılanır. 2. Anne sütü ile beslenen çocuklarda mide öz suyunda bulunan renin (lap) enzim süt proteinlerini peynirleştirir ve kazein adlı süt proteinine dönüştürür.” Bu ifade bilimsel olarak yanlıştır. Rennin enzimi bebeklerde bulunmaz. SONUÇ : Bilimsel olarak doğru bilgileri yukarıda verdim. Ancak malesef ders kitaplarımızda "Süt çocuklarında ise mide bezlerinden salgılanan lap enzimi süt proteini olan kazeini çökeltir. Kazein, pepsin enzimi etkisiyle polipeptit ve aminoasitlere ayrışır." şeklinde ifade edilir. Siz de bunu bu şekilde öğrenin ve sorularda da kullanın. Ancak doğrusunu da bilin. Ben eminim ki bir gün bu konu benim ifade ettiğim şekilde yer alacaktır ders kitaplarında.


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR