BİYOLOJİ PORTALI

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz

DESTEK ve HAREKET SİSTEMİ-4 İSKELET KASININ KASILMA MEKANİZMASI

-Kasları kasılabilmesi için uyarılmaları gerekir.

-Kasların kasılmasını sağlayan en küçük uyarı şiddetine eşik şiddeti denir.

-Kas eşik şiddetin altındaki uyarılara tepki göstermez. Eşik şiddetin üzerindeki uyarılara ise hep aynı şiddette tepki gösterir. Buna ya hep ya hiç prensibi denir.

Ya hep ya hiç kuralı tek bir kas teli için geçerlidir. Birçok kas telinin bir araya gelmesiyle oluşan kas demetlerinde merdiven ilkesi görülür. Bu durum sinir hücreleri için de geçerlidir.

-Uyarılan bir kasın bir kez kasılıp gevşeyerek eski hâlini almasına kas sarsı ya da kasıl sarsılma denir.

-Kas sarsı üç aşamada gerçekleşir:

Gizli evre: Kasın uyarıldığı an ile kasılmaya başladığı an arasında geçen süredir.

Kasılma evresi: Kasılmanın başladığı an ile gevşemenin başladığı an arasında geçen süredir.

Gevşeme evresi: Kasın gevşeyerek eski hâline dönmesine kadar geçen süredir.

İskelet kaslarının, uyarı almadığı zaman içinde bile bir miktar kasılı durmasına kas tonusu adı verilir. Kas tonusu orta beyin tarafından kontrol edilir. Bayılma durumlarında ise kişi bilincini kaybedeceği ve kaslara uyarılar iletilmeyeceğinden kas tonusu ortadan kalkar.

Kasın kasılma evreleri ve Fizyolojik tetanos oluşumu

Grafik: Kasın kasılma evreleri

Grafik: Fizyolojik tetanos oluşumu

a. Belli zaman aralıkları ile gönderilen uyarıların kasta yol açtığı normal kasılıp gevşemeleri gösterir.

b. Uyarı gönderme aralıkları kısaltıldığında, kasın gevşeyemeden tekrar kasılmasını (tam olmayan fizyolojik tetanoz halini) gösterir.

c. Uyarı gönderme aralıkları kısaltıldığında, kasın kasılı durumda kalmasını (tam fizyolojik tetanos halini) gösterir.

Çizgili kaslardaki bantlaşma

- Çizgili kaslardaki bantlaşmaların sebebi, kasın yapısındaki aktin ve miyozin proteinlerinin düzenli bir şekilde dizilmiş olmalarıdır.

- Kas yapısında sadece aktin iplikçiklerin bulunduğu bölge ince yapıda olduğundan ışığı az kırar, açık renkli görünür. Bu bölgeye I bandı adı verilir.

-Miyozin ve aktin iplikçiklerin bulunduğu bölge ise ışığı çok kırar ve koyu renkli görünür. Bu bölge A bandı adını alır.

-A bandının ortasında sadece miyozin iplikçiklerin bulunduğu açık renkli görünen şerit şeklindeki kısma H bandı denir.

I bandının ortasında Z çizgisi bulunur.

İki Z çizgisi arasındaki bölge sarkomer olarak adlandırılır.

-Sarkomer, kasların en küçük kasılma birimidir.

İnsan kaslarının büyüklüğünü temelde kalıtım ve testosteron hormonu belirler. Erkeklerdeki testosteron hormonu, kasların kadınlara göre daha fazla gelişmesini sağlar. Ancak kaslar egzersizle % 30-60 kadar daha hipertrofiye olabilir. Hipertrofi, kas liflerinin sayılarının artmasından daha çok, çaplarının artması sonucu oluşur.

Çizgili kaslardaki bantlı yapılaşma

Şekil: Çizgili kaslardaki bantlı yapılaşma

Huxley’in kayan iplikler modeline göre çizgili kasların kasılma mekanizması

- Çizgili kasların kasılma mekanizması, İngiliz bilim insanı H.E. Huxley (Haksli) tarafından ileri sürülen model ile açıklanır.

-Kasılma, kası oluşturan aktin ipliklerinin miyozin iplikler üzerinde kaymasıyla gerçekleşir.

-Kasılma sırasında gerçekleşen olaylar:

§ Z çizgileri yakınlaşır.

§ Sarkomerin boyu kısalır.

§ I bandının boyu kısalır.

§ Aktin ve miyozin ipliklerinin boyu değişmez.

§ A bandının boyu değişmez,

§ H bandı görülmez olur.

§ Kasın boyu kısalır, genişliği artar.

§ Kasın hacim ve kütlesinde değişme olmaz.

-Gevşeme sırasında gerçekleşen olaylar:

§ Z çizgileri birbirinden uzaklaşır.

§ Sarkomerin boyu uzar.

§ I bandının boyu uzar.

§ Aktin ve miyozin ipliklerinin boyu değişmez.

§ A bandının boyu değişmez,

§ H bandı ortaya çıkar.

§ Kasın boyu uzar, genişliği azalır.

§ Kasın hacim ve kütlesinde değişme olmaz.

Gevşemiş kas

Şekil: Gevşemiş kas

Kasılmış kas

Şekil: Kasılmış kas

 

 

-Huxley’in kayan iplikler modeline göre kasılma-gevşeme olayları sırasında gerçekleşen olayların karşılaştırılması

 

 

KASILMA

GEVŞEME

Z çizileri

Yaklaşır

Uzaklaşır

Sarkomerin boyu

Kısalır

Uzar

I bandının boyu

Kısalır

Uzar

A bandının boyu

Değişmez

Değişmez

H bandı

Kaybolur

Ortaya çıkar

Aktin ve Miyozin ipliklerinin boyu

Değişmez

Değişmez

Kasın boyu

Kısalır

Uzar

Kasın genişliği

Artar

Azalır

Kasın hacim ve kütlesi

Değişmez

Değişmez


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR