BİYOLOJİ PORTALI

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz

DESTEK ve HAREKET SİSTEMİ-2 EKLEM ÇEŞİTLERİ ve KIKIRDAK DOKU

Kemik Gelişimini Etkileyen Faktörler

İnsanda kemik yapımı ve yıkımı sürekli devam eden bir süreçtir. Genç yaşlarda kemiklerde yapım olayları fazlayken yaşlanmaya bağlı olarak yıkım olayları yapım olaylarından daha fazla gerçekleşmeye başlar.

Kemik yapımında etkili olan faktörler şunlardır:

-Hormonlar: Kalsitonin, parathormon, büyüme hormonu ve eşeysel hormonlar.

-Mineraller: Kalsiyum, fosfor, magnezyum ve potasyum mineralleri kemiğin sertleşmesini sağlar.

-Vitaminler: A-C-D vitaminleri etkilidir.

-D vitamini kemiklerde kalsiyum ve fosfat birikmesini sağlar. D vitamini eksikliğinde kemiklerde yumuşama ve eğilmeler meydana gelir.

-A vitamini eksikliğinde kemiklerin büyümesi yavaşlar.

-C vitamini özellikle kemik yapısında bulunan kollagen liflerin üretiminde etkilidir.

-Güneş ışığı: Provitamin D’yi (pasif D = öncül D) deri altında aktif D vitaminine dönüştürür.

-Genetik özellikler: Kemiğin enine ve boyuna büyümesinde, kemiğin son şeklini almasında belirleyici faktördür.

-Dengeli ve yeterli beslenmenin yanı sıra hareket ve sporun da kemik gelişimi üzerinde önemli rolü vardır.

EKLEMLER

İskeleti meydana getiren kemiklerin birbiriyle bağlantı kurduğu yere eklem denir.

-Eklemler hareket derecelerine göre üçe ayrılır:

1.Oynar eklem: Kol ve bacak kemikleri arasında bulunan ve vücudun hareketini kolaylaştıran eklemlerdir. Kemiklerin birbirlerine bakan yüzeyleri, sürtünmenin ve aşınmanın engellenmesi için eklem kıkırdağı ile örtülüdür.

-Eklem bölgelerindeki kemikler, ligament adı verilen bağlarla birbirine bağlanır.

Eklem bölgelerindeki kemikleri, birbirine bağlayan ligament adı verilen yapılar

Şekil: Eklem bölgelerindeki kemikleri, birbirine bağlayan

ligament adı verilen yapılar

2. Yarı oynar eklem: Sınırlı oranda hareket edebilen eklemlerdir. Birbirine bağlanan kemikler arasında sürtünmeyle aşınmayı engelleyen kıkırdak doku yapısındaki disk bulunur.

-Boyun ve omurlar arasındaki eklemler bu tür eklemlerdir.

3. Oynamaz eklem: Oynamaz eklem ile birbirine bağlanan kemiklerde hareket söz konusu değildir.

-Kafatası kemikleri bu eklem çeşidi ile birbirine bağlanır.

Yarı oynar ve oynamaz eklemlerde eklem sıvısı ve eklem kapsülü bulunmaz.

Kafatası kemikleri, oynamaz eklemlerle birbirlerine sıkıca bağlanır, Omur kemikleri yarı oynar eklemlerle bağlanır

Kafatası kemikleri, oynamaz eklemlerle birbirlerine sıkıca bağlanır.

Omur kemikleri yarı oynar eklemlerle bağlanır.

KIKIRDAK DOKU

- Memeli embriyolarında iskelet, başlangıçta kıkırdak yapıda olup daha sonra minerallerin birikmesiyle kemikleşir. Eklemlerde, kaburga uçları gibi yerlerde kemikleşme olmaz. Bu bölgeler hayat boyu kıkırdak olarak kalır. Kıkırdak doku düzgün yüzeyli, dayanıklı ve esnek olması nedeniyle eklem yüzeylerinde kemiklerin hareketini kolaylaştırır. Ayrıca

doğumdan önce ve sonra kıkırdak yapıda olan epifiz plağı uzun kemiklerin gelişmesini ve büyümesini sağlar.

-Kıkırdak doku esneme özelliğine sahip olup kıkırdak hücreleri ve ara maddeden oluşur.

 

-Kıkırdak dokuda kan damarları ve sinirler bulunmaz. Bu özelliği ile epitel dokuya benzer. Hücrelerin beslenmesi bağ dokudan difüzyon ile sağlanır. Atık maddeler de aynı yolla uzaklaştırılır

 

- Kıkırdak doku hücrelerine kondrosit, kondrositler arasında bulunan ara maddeye ise kondrin adı verilir.

- Kıkırdak hücreleri yuvarlak veya oval şekilli büyük çekirdekli hücrelerdir. Bu hücreler kapsülle çevrilidir.

-Kapsül içerisinde birden fazla kondrosit bulunuyorsa bu yapıya kondron denir.

-Kıkırdak dokuda yenilenme yeteneği çok azdır. Zedelenme olursa önce bağ doku oluşur ve daha sonra bu doku kıkırdak dokuya dönüşür.

 

Kıkırdak doku

Şekil: Kıkırdak doku

Hücreler arası maddedeki liflerin yapısına, düzenine ve miktarına göre hiyalin kıkırdak, elastik kıkırdak ve fibröz kıkırdak olmak üzere üçe ayrılır:

a. Hiyalin Kıkırdak

-Diğer kıkırdak çeşitlerine oranla daha fazla hücre içerir.

Hücreler arası maddesi homojen, saydam ve camsı bir görünümdedir. Yapısında kollagen lifler vardır. Bundan dolayı basınca dayanıklıdır.

-Bulunduğu yerler:

-Embriyo döneminde iskelet, hiyalin kıkırdaktan yapılmıştır.

-Ergin bireylerin bronşlarında, soluk borusunda, burunda, kemiklerin eklem başlarında ve kaburga uçlarında hiyalin kıkırdak bulunur.

 

b. Elastik Kıkırdak

-Elastik kıkırdak, bol miktarda lif içermesi dışında hiyalin kıkırdağa benzer. Bu yüzden bükülme özelliğine sahiptir.

-Bulunduğu yerler:

-Kulak kepçesi, kulak yolu, östaki borusu ve epiglotis (gırtlak kapağı) elastik kıkırdaktan meydana gelmiştir.

 

c. Fibröz Kıkırdak

Bu dokuda kollajen lifler oldukça fazla, kıkırdak hücreleri ise azdır. Basınç ve çekmeye karşı dayanıklı dokulardır.

-Bulunduğu yerler:

-Omurlar arasındaki disklerde, diz kapağı ve köprücük kemiği gibi kemiklerin eklem yaptığı yerlerde fibröz kıkırdak bulunur.

 


Yorum Bırak



DİĞER BAŞLIKLAR

KONU BAŞLIKLARI

POPÜLER KONULAR